Waarom Berlijn zich voorbereidt op een oorlogsscenario
De Berlijnse overheid, veiligheidsdiensten en grote ziekenhuizen hebben nieuwe noodplannen ontwikkeld voor het geval Duitsland in een oorlogssituatie belandt. Aanleiding hiervoor zijn de voortdurende Russische aanvallen op Oekraïne en de vrees dat vanaf 2029 ook de oostflank van de NAVO – Polen en de Baltische staten – doelwit kan worden. In veiligheidskringen gaat men inmiddels openlijk uit van de mogelijkheid dat Duitsland dan in de zogeheten Verteidigungsfall terechtkomt, het officiële Duitse begrip voor een nationale verdedigingstoestand.
Ziekenhuizen moeten militairen én burgers kunnen opvangen
Volgens de Berliner Morgenpost hebben senaat, Bundeswehr, ziekenhuizen en veiligheidsinstanties verschillende scenario’s uitgewerkt. De inzet: het zorgsysteem zo aanpassen dat militair gewonde soldaten behandeld kunnen worden, zonder de zorg voor de burgerbevolking in gevaar te brengen. Tot nu toe was hierover weinig publiek bekend.
De scenario’s variëren van een lichte toename van patiënten tot extreme situaties zoals gevechten in de stad of zelfs grootschalige evacuaties. Operatiekamers in bunkers komen er niet: gebouwen volledig bombardementsbestendig maken wordt als onhaalbaar gezien. Wel onderzoeken sommige ziekenhuizen hoe zij zich kunnen beschermen tegen mogelijke droneaanvallen.
Dagelijks honderd zwaargewonden in Berlijn verwacht
Militaire planners rekenen bij een grootschalig conflict op ongeveer 1000 gewonde soldaten per dag, waarvan naar schatting 100 in Berlijn behandeld zouden worden. Daarom moeten drie strategische aankomstpunten in de stad worden ingericht: het Hauptbahnhof, station Südkreuz en luchthaven BER. Niet alleen ambulances maar ook omgebouwde stadsbussen zouden worden ingezet voor het vervoer van zwaargewonden.
Opleiden voor traumazorg en het delen van taken
Ziekenhuizen krijgen de opdracht hun personeel voor te bereiden op het behandelen van oorlogstrauma’s en ernstige verwondingen. Net als tijdens de coronapandemie moeten instellingen taken onderling verdelen. De zwaarste gevallen gaan naar universitaire centra zoals de Charité, het Unfallkrankenhaus en andere grote aanbieders van hooggespecialiseerde zorg.
Omdat het Bundeswehrziekenhuis waarschijnlijk personeel moet afstaan voor mobiele veldhospitalen, zal de capaciteit in Berlijn dalen. Minder gespecialiseerde klinieken en ziekenhuizen in Brandenburg moeten daarom extra revalidatieplekken voor gewonde militairen creëren.
Wat betekent dit voor gewone patiënten?
In een crisissituatie moeten grote ziekenhuizen hun afdelingen voor reguliere zorg ontlasten. Dialysepatiënten, kankerpatiënten en andere mensen met langdurige behandelingen zouden worden overgeplaatst naar kleinere instellingen of naar Brandenburg. Tegelijkertijd houdt de stad rekening met een verhoogde toestroom van vluchtelingen.
De eerstelijnszorg komt grotendeels in handen van noodpoli’s, die minimaal 40 uur per week open moeten blijven. Over triage – het bepalen wie bij extreme overbelasting als eerste behandeld wordt – moeten nog duidelijke richtlijnen komen. Ook de ethisch moeilijke vraag of in zo’n situatie soldaten of burgers prioriteit krijgen, is nog onderwerp van discussie.
Logistiek: van dieselvoorraden tot drinkwater
Alle Berlijnse ziekenhuizen moeten beschikken over brandstof- en noodstroomvoorraden voor minstens 72 uur. Daarnaast moeten ze afspraken maken met autogarages voor het onderhoud van hun voertuigen, en contracten sluiten met leveranciers van medische technologie om te garanderen dat apparatuur blijft functioneren.
Verder wordt onderzocht hoe ziekenhuizen zichzelf kunnen voorzien van drinkwater via eigen bronnen of cisternes. Ook voor het afvoeren van medisch afval moeten noodplannen worden opgesteld. Voorraden medische materialen moeten worden aangelegd, waarbij de kosten volgens de plannen door de federale overheid moeten worden gedragen.
“De bureaucratie moet worden gestroomlijnd”
De Berliner Krankenhausgesellschaft (BKG), de koepel van Berlijnse ziekenhuizen, noemt deze voorbereidingen noodzakelijk. Momenteel zijn er in Berlijn 37 verschillende instanties verantwoordelijk voor rampenbeheer, wat volgens BKG-directeur Marc Schreiner de efficiëntie belemmert. Hij pleit er daarom voor dat de federale overheid de bureaucratie versimpelt zodat instellingen in een crisissituatie sneller kunnen handelen.
