Arbeidsconflict over genderneutrale taal
Mag een overheidsinstantie haar medewerkers verplichten om genderneutrale taal te gebruiken in officiële documenten? In Duitsland houdt die vraag de gemoederen al jaren bezig. Deze week deed het Landesarbeitsgericht in Hamburg (regionaal arbeidsrechtelijk hof) uitspraak in een zaak die landelijke aandacht trok. De kern: ja, een werkgever mag genderneutrale taal voorschrijven. Maar nee, in dit geval was het ontslag van een medewerkster niet rechtsgeldig.
Chemicus weigert consequent te ‘genderen’
De zaak draait om een 43-jarige chemicus die werkt bij het Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie (BSH), een federale instantie die zich bezighoudt met zeevaart, hydrografie en maritieme veiligheid. Binnen het BSH vervult zij ook de rol van Strahlenschutzbeauftragte, verantwoordelijk voor stralingsbescherming.
De vrouw stelde een interne instructie over stralingsveiligheid op. In die tekst gebruikte zij soms genderneutrale formuleringen en soms niet. Haar leidinggevenden droegen haar vervolgens op het document volledig in gendergevoelige taal te herschrijven. Zij weigerde dit, waarna eerst een officiële waarschuwing volgde en later haar ontslag. De vrouw stapte naar de rechter en kreeg in juli 2025 al gelijk in eerste aanleg. Het BSH ging daarop in beroep.
Geen principiële uitspraak over ‘genderen’
Tijdens de zitting in Hamburg zat de rechtszaal vol. Onder de aanwezigen waren ook bekende tegenstanders van genderneutrale taal, waaronder de voormalige initiatiefnemer van een burgerinitiatief tegen ‘genderen’ (in Duitsland: het gebruik van genderneutrale of gendergevoelige taal in officiële teksten). Veel toeschouwers hoopten op een principiële uitspraak over genderneutrale taal op de werkvloer.
Die kwam er niet. De voorzitter van het hof maakte wel duidelijk dat werkgevers in principe mogen eisen dat medewerkers genderneutrale taal gebruiken in officiële documenten. Werknemers moeten zich daar in beginsel aan houden.
Ontslag strandt op formele fout
Toch werd het ontslag van de chemicus vernietigd. De reden was formeel van aard. Volgens het hof had het document over stralingsbescherming niet door de vrouw zelf opgesteld mogen worden. Die taak lag bij een andere, formeel aangewezen stralingsverantwoordelijke binnen het BSH. Omdat deze verantwoordelijkheid niet correct was gedelegeerd, kon de vrouw niet worden aangesproken op de inhoud of de taalkeuze van het document.
Daarmee werd de discussie over het al dan niet correct ‘genderen’ juridisch irrelevant. De vrouw mag haar werk bij de instantie voortzetten. Het hof liet geen gewoon beroep meer toe, al kan het BSH nog een klacht indienen bij het Bundesarbeitsgericht (de hoogste Duitse arbeidsrechter).
BSH: genderen blijft uitgangspunt
Volgens een vertegenwoordiger van het BSH was dit niet de eerste juridische confrontatie met de medewerkster. Eerder zou zij al een waarschuwing hebben gekregen in verband met een coronatest. De instantie benadrukt dat genderneutrale taal in officiële documenten beleid is. Persoonlijke opvattingen van medewerkers spelen daarbij volgens het BSH geen rol. In privégesprekken of e-mails mogen medewerkers schrijven zoals zij willen.
Advocaat waarschuwt voor onbegrijpelijke taal
De advocaat van de vrouw reageerde fel op het beeld dat tijdens de procedure van haar cliënte werd geschetst. Zij verzette zich tegen de suggestie dat haar cliënte een lastige dwarsligger zou zijn. Volgens haar was er vóór deze zaak slechts één waarschuwing geweest.
De chemicus bekijkt genderneutrale taal kritisch vanuit haar christelijke overtuiging, aldus de advocaat. Volgens haar wordt taal door ‘genderen’ ingewikkelder en minder begrijpelijk. “Men kan zich ook vergenderen,” waarschuwde zij. De vrouw zou ‘genderen’ niet principieel hebben afgewezen, maar vooral belang hebben gehecht aan begrijpelijkheid en inhoudelijke correctheid. Teksten moeten volgens haar voor iedereen te begrijpen zijn, en niet alleen voor academisch geschoolden.
