AfD verliest zaak in Karlsruhe,
De rechts-populistische AfD heeft een juridische nederlaag geleden bij het Bundesverfassungsgericht. Dit is het hoogste constitutionele gerechtshof van Duitsland. De partij had geëist dat zij als tweede fractie in de Bundestag recht zou hebben op de op één na grootste vergaderzaal: de Otto-Wels-Saal. Het hof in Karlsruhe wees die eis resoluut van de hand.
Volgens de rechters bestaat er geen automatisch recht op een grotere zaal op basis van verkiezingsuitslagen. De AfD kan zich dus niet beroepen op wat zij zelf omschreef als een ‘zilveren medaille’ voor de tweede plaats bij de Bondsdagverkiezingen.
Geen beloning, maar medezeggenschap
Het Constitutionele Hof maakte duidelijk dat de Duitse grondwet geen beloningen voor verkiezingssucces kent. Waar het om draait, is dat partijen voldoende mogelijkheden hebben om mee te werken aan de politieke besluitvorming. Zolang een fractie daarvoor passende faciliteiten krijgt, is aan dat grondwettelijke vereiste voldaan.
De AfD had de zaak aangespannen omdat de Otto-Wels-Saal na de verkiezingen in februari 2025 bij de SPD bleef. Die partij is inmiddels kleiner dan de AfD, maar behoudt de zaal.
Waarom de Otto-Wels-Saal zo gevoelig ligt
De Otto-Wels-Saal heeft voor de SPD een grote symbolische betekenis. Hij is vernoemd naar Otto Wels, de sociaaldemocratische politicus die in 1933 als een van de laatsten openlijk oppositie voerde tegen Adolf Hitler. Zijn woorden bij de afwijzing van het Ermächtigungsgesetz – de wet die Hitler dictatoriale macht gaf – behoren tot de bekendste citaten uit de Duitse parlementaire geschiedenis.
Dat juist deze zaal naar de AfD zou moeten gaan, lag politiek uiterst gevoelig en leidde al maanden tot spanningen in het parlement.
Besluit van de Ältestenrat
De knoop werd in mei 2025 doorgehakt door de Ältestenrat des Bundestages. Dit orgaan, waarin alle fracties naar rato van hun grootte zijn vertegenwoordigd, besloot per meerderheid dat de SPD de Otto-Wels-Saal mocht behouden. De AfD kreeg de voormalige vergaderzaal van de FDP toegewezen, die kleiner is.
Het Constitutionele Hof oordeelde dat deze werkwijze correct is. De zaalverdeling hoeft niet automatisch de fractiegrootte te volgen en mag via een meerderheidsbesluit worden geregeld. Ook van ongelijke behandeling van de AfD is volgens de rechters geen sprake.
Felle reacties over en weer
De AfD reageerde verontwaardigd op de uitspraak. Fractieleider Bernd Baumann sprak van een schending van het minderheidsrecht en waarschuwde dat partijen zonder absolute meerderheid afhankelijk zouden zijn van de ‘willekeur’ van anderen.
Bij de SPD klonk juist opluchting. Parlementair secretaris Dirk Wiese sprak van overdreven drama aan AfD-zijde en verweet de partij een praktische kwestie tot ideologisch strijdpunt te hebben opgeblazen.
