Duitsland behoort tot de rijkste landen ter wereld, maar als het gaat om het welzijn van kinderen scoort het land opvallend zwak. In een nieuwe internationale studie van UNICEF eindigt Duitsland slechts op plaats 25 van 37 onderzochte landen. Vooral op het gebied van onderwijs en kansenongelijkheid laat het land steken vallen. Volgens UNICEF blijft Duitsland daarmee “ver achter bij zijn mogelijkheden”. Opvallend is bovendien dat ook economisch minder sterke landen het op verschillende onderdelen beter doen.
Nederland opnieuw koploper
Voor Nederlandse lezers springt één uitkomst direct in het oog: Nederland staat samen met Denemarken en Frankrijk opnieuw bovenaan de ranglijst van kinderwelzijn. De studie werd uitgevoerd door UNICEF Innocenti, het onderzoeksinstituut van het VN-kinderfonds. Ook landen als Slovenië, Roemenië en Slowakije doen het volgens de onderzoekers beter dan Duitsland, ondanks hun kleinere economische slagkracht. De studie vergelijkt het welzijn van kinderen in EU- en OESO-landen op basis van onder meer armoede, onderwijs, lichamelijke gezondheid, mentale gezondheid en kansenongelijkheid
Kinderarmoede blijft hardnekkig probleem
Volgens UNICEF leeft in Duitsland al jaren ongeveer 15 procent van de kinderen in armoede. Daarmee stagneert de situatie, ondanks de sterke Duitse economie. UNICEF Duitsland waarschuwt dat armoede directe gevolgen heeft voor de ontwikkeling van kinderen. Het gaat daarbij niet alleen om inkomen, maar ook om slechtere woonomstandigheden, minder toegang tot sport en cultuur, zwakkere gezondheidszorg en beperktere onderwijskansen. Christian Schneider, directeur van UNICEF Duitsland, noemt de situatie zorgwekkend. Volgens hem moet de bestrijding van kinderarmoede “absolute politieke topprioriteit” worden.
Zwakke prestaties in onderwijs
Vooral de onderwijsresultaten baren zorgen. Slechts 60 procent van de Duitse 15-jarigen haalt volgens de studie de minimale basisvaardigheden voor lezen en wiskunde. Duitsland komt daarmee uit op plaats 34 van 41 landen met vergelijkbare onderwijsgegevens. De verschillen tussen arm en rijk zijn daarbij bijzonder groot. Onder jongeren uit economisch zwakkere gezinnen haalt slechts 46 procent de basisvaardigheden. Bij welgestelde gezinnen is dat 90 procent.
UNICEF wijst erop dat andere landen aantonen dat betere resultaten wel degelijk mogelijk zijn. Ierland scoort bijvoorbeeld het hoogst op lees- en rekenvaardigheid. Ook Slovenië en Zuid-Korea presteren sterk.
Gezondheid hangt samen met inkomen
De studie laat ook zien hoe sterk gezondheid en welzijn samenhangen met de financiële situatie van ouders. Bij kinderen uit de rijkste gezinnen verkeert 79 procent volgens de onderzoekers in zeer goede gezondheid. Bij kinderen uit de armste gezinnen ligt dat percentage op slechts 58 procent. Ook het mentale welzijn laat een vergelijkbaar beeld zien. Van de Duitse jongeren uit arme gezinnen zegt 61 procent tevreden te zijn met het leven. Bij jongeren uit welgestelde families is dat 73 procent.
UNICEF benadrukt dat langdurige armoede niet alleen individuele kinderen treft, maar uiteindelijk ook de samenleving als geheel raakt. Slechter onderwijs en gezondheidsproblemen vergroten later de kans op sociale uitsluiting en lagere kwalificaties op de arbeidsmarkt.
Duitsland zoekt naar oplossingen
UNICEF Duitsland roept de Duitse regering op om gerichter te investeren in kansarme kinderen. De organisatie pleit onder meer voor betere financiële ondersteuning van gezinnen, meer investeringen in scholen en kinderopvang, kindvriendelijkere woonwijken en sterkere vertegenwoordiging van kinderrechten in de politiek. Opvallend is dat UNICEF ook verwijst naar landen waar kinderombudsmannen en speciale kinderrechteninstanties al langer bestaan.
Tegelijkertijd start de ARD, de Duitse publieke omroep, samen met UNICEF de actie #unsereKinder. Via een interactieve kaart kunnen inwoners aangeven welke plekken in Duitsland kindvriendelijk zijn — maar ook waar problemen bestaan.
Breder debat in Duitsland
De UNICEF-cijfers raken aan een discussie die in Duitsland al langer speelt. Hoewel het land economisch sterk blijft, groeit de kritiek op de toenemende sociale ongelijkheid. Vooral scholen, kinderopvang en huisvesting staan in veel Duitse steden onder druk. De studie maakt volgens UNICEF duidelijk dat economische welvaart alleen niet voldoende is. Doorslaggevend is volgens de onderzoekers hoe een samenleving investeert in de kansen van kinderen.
