Op de dag waarop Duitsland stilstond bij het einde van de Tweede Wereldoorlog, zijn in tientallen Duitse steden duizenden jongeren de straat op gegaan om te protesteren tegen een mogelijke terugkeer van de dienstplicht. Onder het motto “Schulstreik gegen die Wehrpflicht” (schoolstaking tegen de dienstplicht) demonstreerden scholieren en jongerenorganisaties tegen de plannen van de Duitse regering om opnieuw grootschalig jongeren te registreren en medisch te keuren voor militaire dienst.
In onder meer Berlijn, Hamburg en Cottbus vonden demonstraties plaats. Alleen al in Hamburg spraken organisatoren van 6.000 deelnemers. In Berlijn trok de demonstratie van de Brandenburger Tor naar het hoofdkantoor van de CDU. Op spandoeken stonden leuzen als “Bildung statt Bomben” (“Onderwijs in plaats van bommen”).
Protest op historische herdenkingsdag
De demonstraties vonden plaats op 8 mei, in Duitsland een symbolische datum. Op die dag wordt herdacht dat nazi-Duitsland in 1945 capituleerde en Europa werd bevrijd van het nationaalsocialisme. Juist daarom kozen veel jongeren bewust voor deze datum om te protesteren tegen wat zij zien als een toenemende militarisering van de Duitse samenleving.
Vooral scholierenvertegenwoordigers en jeugdinitiatieven organiseerden de acties. Het gaat niet om een eenmalig protest. Ook begin maart vonden al landelijke stakingen plaats tegen de dienstplicht en andere vormen van verplichte maatschappelijke dienst. Volgens de organisatoren deden toen ongeveer 50.000 jongeren mee in zo’n 150 steden.
Duitsland werkt aan nieuwe militaire opbouw
De protesten komen op een moment waarop Duitsland fors investeert in defensie. Sinds 1 januari is een nieuwe wet voor militaire registratie van kracht. Jongemannen geboren vanaf 2008 ontvangen een vragenlijst van het Duitse ministerie van Defensie over hun bereidheid om minimaal zes maanden vrijwillig dienst te doen bij de Bundeswehr.
Voor mannen is het beantwoorden van de vragenlijst verplicht, voor vrouwen vrijwillig. Daarnaast wil de Duitse overheid op termijn alle jonge mannen opnieuw laten keuren om hun geschiktheid voor militaire dienst vast te stellen. Als er uiteindelijk onvoldoende vrijwilligers worden gevonden, kan de Bondsdag alsnog besluiten de dienstplicht opnieuw in te voeren.
Duitsland schafte de militaire dienstplicht officieel af in 2011, maar juridisch werd deze nooit volledig uit de grondwet verwijderd. Door de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne en de veranderde veiligheidssituatie in Europa staat defensie inmiddels weer hoog op de politieke agenda.
Hoge respons op vragenlijsten
Volgens het Duitse ministerie van Defensie zijn inmiddels meer dan 200.000 brieven verstuurd. Het ministerie spreekt van een hoge respons: 86 procent van de aangeschreven mannen zou de vragenlijst op tijd hebben teruggestuurd. Eerdere mediaberichten repten nog van een lager percentage van 72 procent. Wie ook na een tweede herinnering niet reageert, riskeert een boete tot 250 euro. Volgens het ministerie kost het invullen van de vragenlijst slechts enkele minuten. Tegelijkertijd bouwt Duitsland aan een nieuwe centrale databank met persoonsgegevens en keuringsresultaten van potentiële kandidaten voor militaire dienst.
Nieuwe keuringscentra vanaf 2027
Vanaf medio 2027 wil de Bundeswehr weer landelijk jongeren kunnen keuren voor militaire dienst. Daarvoor worden verspreid over Duitsland 24 nieuwe keuringscentra geopend. De locaties worden gekozen in dichtbevolkte regio’s die goed bereikbaar zijn. De Duitse regering hoopt daarmee voldoende vrijwilligers te vinden voor een forse uitbreiding van het leger. Het doel is om in 2035 ongeveer 260.000 actieve militairen en 200.000 reservisten te hebben. Momenteel telt de Bundeswehr ongeveer 186.000 actieve militairen.
Wil jij de volgende brief ook in je mailbox?
Ontvang elke maand een persoonlijke Berlijnse Brief — gratis en exclusief in je inbox.
Let op: Heb je geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer dan even je spambox – het kan zijn dat onze mail daar per ongeluk is beland.
