Vanaf april wordt in Duitsland een belangrijke stap gezet in de strijd tegen longkanker. Voor het eerst wordt een jaarlijkse screening voor zware rokers en ex-rokers vergoed door de zorgverzekering. Het doel: longkanker eerder opsporen en daarmee levens redden. De invoering markeert een verandering in de Duitse gezondheidszorg, waarin preventie steeds meer centraal komt te staan.
Wie komt in aanmerking voor longkanker-screening?
Niet iedereen kan zomaar deelnemen. De regeling is bedoeld voor een specifieke risicogroep:
- Mensen tussen 50 en 75 jaar
- Die minstens 25 jaar hebben gerookt
- Met minimaal 15 zogenoemde “pakjaren” (bijvoorbeeld 20 sigaretten per dag gedurende één jaar = 1 pakjaar)
- Ex-rokers behouden recht tot maximaal 10 jaar na het stoppen
Volgens schattingen komen in Duitsland momenteel ongeveer twee miljoen mensen in aanmerking voor deze screening.
Hoe werkt het onderzoek?
De screening gebeurt via een zogenoemde lage-dosis CT-scan (computertomografie). Daarbij wordt de long in detail in beeld gebracht.
Het onderzoek zelf is relatief eenvoudig:
- De patiënt ligt enkele minuten in een CT-scanner
- Er is geen contrastmiddel nodig
- De scan maakt dwarsdoorsneden van de longen
- Tumoren of verdachte afwijkingen zijn meestal goed zichtbaar
Juist omdat longkanker in een vroeg stadium vaak geen klachten veroorzaakt, kan deze methode het verschil maken.
Waarom deze screening belangrijk is
Longkanker is in Duitsland een van de dodelijkste vormen van kanker:
- Jaarlijks krijgen circa 57.000 mensen de diagnose
- Ongeveer 45.000 mensen overlijden eraan
In veel gevallen wordt de ziekte pas laat ontdekt, wanneer genezing nauwelijks nog mogelijk is. Vroege opsporing kan dat patroon doorbreken. Volgens een analyse van het Institut für Qualität und Wirtschaftlichkeit im Gesundheitswesen (IQWiG) wegen de voordelen van screening voor zware (ex-)rokers duidelijk op tegen de nadelen.
Zijn er risico’s?
Hoewel de voordelen groot zijn, is de screening niet zonder risico:
- Er is sprake van (beperkte) blootstelling aan straling
- In zeldzame gevallen kan dit zelf kanker veroorzaken
- Soms worden afwijkingen gevonden die achteraf onschuldig blijken, maar wel onrust veroorzaken
Volgens berekeningen ontwikkelen minder dan 3 op de 1000 vrouwen en circa 1 op de 1000 mannen door de straling een kwaadaardige aandoening. Daartegenover staat dat meerdere levens per 1000 onderzochte personen juist worden gered door vroege detectie.
Hoe kom je aan een afspraak?
De route naar een screening verloopt via de huisarts of specialist:
- Eerst bespreek je met je arts of je in aanmerking komt
- Daarna volgt een verwijzing naar een radiologische praktijk
- De scan wordt uitgevoerd door speciaal opgeleide radiologen
Op dit moment is het systeem nog in opbouw. Artsen en radiologen moeten eerst aanvullende opleidingen en certificeringen afronden. Daardoor kan het nog even duren voordat de screening overal beschikbaar is.
Strenge eisen voor artsen en vervolgonderzoek
De screening wordt niet zomaar uitgevoerd. Alleen gespecialiseerde radiologen mogen deze scans beoordelen. Bij een normale uitslag volgt na een jaar een nieuwe controle.
Bij twijfel:
- Wordt altijd een tweede specialist ingeschakeld
- Wordt gezamenlijk besloten over vervolgonderzoek
Bij een sterke verdenking op longkanker wordt de patiënt direct doorverwezen naar een gespecialiseerd behandelcentrum.
