Bondskanselier Friedrich Merz heeft tijdens de Katholikentag (een grote bijeenkomst van Duitse katholieken) in Würzburg opvallend scherpe kritiek geuit op de huidige situatie in de Verenigde Staten. Daarmee zet de CDU-politicus opnieuw afstand tussen zichzelf en de regering van de Amerikaanse president Donald Trump — en dat leidde direct tot felle reacties uit het Republikeinse kamp.
Merz staat traditioneel bekend als uitgesproken trans-Atlantisch georiënteerd. Juist daarom vallen zijn opmerkingen extra op. “Ik ben een grote bewonderaar van Amerika. Mijn bewondering neemt op dit moment niet toe”, zei de bondskanselier. Vervolgens voegde hij eraan toe: “Ik zou mijn kinderen vandaag niet meer aanraden om naar de Verenigde Staten te gaan.”
De uitspraken zorgen in Duitsland voor discussie, omdat Merz jarenlang gold als een uitgesproken voorstander van nauwe Duits-Amerikaanse betrekkingen. Tussen 2009 en 2019 was hij voorzitter van de Atlantik-Brücke, een invloedrijke organisatie die de banden tussen Duitsland en de VS wil versterken.
Felle reactie uit Trump-kamp
De uitspraken van Merz bleven in de Verenigde Staten niet onopgemerkt. Richard Grenell, voormalig Amerikaans ambassadeur in Duitsland en bondgenoot van Trump, reageerde vrijwel direct via X. Volgens Grenell is Merz “een leider zonder strategie”.
Germany’s Chancellor @_FriedrichMerz has become the European President of the TDS Society.
When he sat with Donald Trump at the White House, however, he was completely soft and complimentary.
Germans have a leader who has no strategy – and is completely controlled by the…
— Richard Grenell (@RichardGrenell) May 15, 2026
De spanningen tussen Merz en Trump lopen al langer op. De Duitse bondskanselier uitte de afgelopen maanden vaker kritiek op de Amerikaanse president en kreeg op zijn beurt ook kritiek terug vanuit Republikeinse kringen. Opvallend genoeg meldde Merz tegelijkertijd dat hij telefonisch contact had gehad met Trump tijdens diens terugreis uit China. Dat gesprek maakte hij zelf bekend via sociale media.
Onvrede over de Duitse regering groeit
Tijdens zijn optreden in Würzburg sprak Merz niet alleen over de Verenigde Staten, maar ook opvallend open over problemen binnen zijn eigen regering. De zogenoemde zwart-rode coalitie — een samenwerking tussen CDU/CSU en de SPD — kampt al maanden met interne spanningen. Volgens Merz hoort discussie bij een democratie, maar hij erkende dat de regering momenteel te veel ruziet en te weinig resultaten laat zien. “Misschien discussiëren we op dit moment te veel en leveren we te weinig resultaten”, zei hij. De Duitse regering wil nog vóór de zomerpauze een groot hervormingspakket afronden. Daarbij gaat het onder meer om belastinghervormingen, de arbeidsmarkt, pensioenen en het verminderen van bureaucratie. Binnen de coalitie bestaan daarover echter flinke meningsverschillen.
Merz verdedigt uitspraken over arbeidsethos
Ook de discussie over werk en arbeidsmoraal kwam aan bod. Merz kreeg vanuit het publiek de vraag of hij begrijpt waarom veel jonge mensen gefrustreerd zijn, nadat vanuit zijn politieke omgeving uitspraken waren gedaan over vermeende “luiheid” in Duitsland. De bondskanselier wees die kritiek van de hand. Volgens hem heeft niemand binnen zijn partij gezegd dat Duitsers lui zouden zijn. Wel benadrukte hij dat de gemiddelde arbeidsduur in Duitsland lager ligt dan in veel andere industrielanden.
Merz waarschuwde dat Duitsland harder zal moeten werken om de huidige welvaart te behouden. Hij sprak over een noodzakelijke “gemeenschappelijke inspanning” om het land uit de economische problemen te halen. Die discussie speelt al langer in Duitsland. Door de zwakke economische groei, personeelstekorten en de vergrijzing wordt steeds vaker gedebatteerd over arbeidsparticipatie, productiviteit en concurrentiekracht.
Bondskanselier erkent communicatieproblemen
Opvallend was dat Merz tijdens de bijeenkomst ook openlijk toegaf dat hij moeite heeft om zijn boodschap goed over te brengen op de bevolking. “Ik weet dat ik iets moet verbeteren in mijn communicatie”, zei hij. Hij houdt zich naar eigen zeggen steeds intensiever bezig met de vraag waarom hij veel mensen niet voldoende bereikt. Die uitspraken komen op een gevoelig moment. Volgens de recente ARD-Deutschlandtrend is nog slechts 13 procent van de Duitsers tevreden over de huidige regering. Ook de persoonlijke populariteit van Merz is in zijn eerste jaar als bondskanselier fors gedaald: nog maar 16 procent is tevreden over zijn functioneren.
Strengere regels voor sociale media
Merz sprak zich daarnaast uit voor strengere regulering van sociale media. Een verbod wees hij af, maar volgens hem moeten online platforms beter gecontroleerd worden.
De Duitse bondskanselier:
“Wat in de analoge wereld illegaal was, kan in de digitale wereld niet legaal zijn”
De discussie over strengere regels voor sociale media speelt in Duitsland al langer. Vooral desinformatie, haatzaaien en buitenlandse beïnvloeding via platforms als X, TikTok en Facebook zorgen voor politieke discussie.
Klimaatdoelen blijven volgens Merz overeind
Ook klimaatbeleid kwam ter sprake. Merz benadrukte dat economische groei en klimaatbescherming volgens hem samen moeten gaan en elkaar niet mogen uitsluiten. Daarmee nuanceerde hij eerdere uitspraken van minister van Economische Zaken Katherina Reiche, die vraagtekens had gezet bij het Europese doel om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Volgens Merz blijft Duitsland echter vasthouden aan de bestaande klimaatdoelen en de bijbehorende deadlines.
