Berlijn wil toeristen én inwoners aanzetten om zich actiever voor de stad in te zetten. Met het nieuwe proefproject “BerlinPay – Tu Gutes für Gutes” (“Doe iets goeds voor iets goeds”) kunnen deelnemers gratis activiteiten, kortingen en andere beloningen verdienen door bijvoorbeeld afval op te ruimen, klimaatvriendelijk te reizen of sociale projecten te ondersteunen. Het project loopt van 14 mei tot en met 14 juni 2026 en wordt ondersteund door de Berlijnse senaat met 80.000 euro. Volgens initiatiefnemers gaat het minder om het daadwerkelijk opruimen van grote hoeveelheden afval, maar vooral om bewustwording en betrokkenheid bij de stad.
Berlijn kampt al jaren met afvalproblemen
Wie door Berlijn loopt, ziet op veel plekken overvolle afvalbakken, zwerfafval en vervuilde straten. Vooral in populaire buurten en langs het water stapelt het afval zich regelmatig op. Dat leidt niet alleen tot ergernis onder bewoners, maar trekt ook ratten aan. Inwoners organiseren daarom geregeld eigen schoonmaakacties. Nu probeert Visit Berlin, de officiële toerismeorganisatie van de Duitse hoofdstad, ook bezoekers daarbij te betrekken. Volgens Franziska Giffey van de centrumlinkse SPD, momenteel senator voor Economische Zaken van Berlijn, draait het project vooral om mentaliteitsverandering.
“Wij zullen met deze actie geen meetbare stijging van de schoonmaakresultaten bereiken. Daar gaat het ook niet om,” aldus Giffey. “Het project draait veel meer om de vraag hoe we het bewustzijn en de houding tegenover onze stad kunnen veranderen.”
Gratis kano’s en drankjes voor afvalrapers
In totaal worden tijdens de actiemaand ongeveer 5000 activiteiten georganiseerd. Zo’n 40 Berlijnse bedrijven doen mee. De nadruk ligt dit jaar op de Berlijnse waterwegen. Toeristen en inwoners kunnen bijvoorbeeld tijdens het kanoën afval uit het water verzamelen. Als beloning krijgen deelnemers onder meer een gratis kanotocht en een drankje aangeboden. Ook andere bedrijven geven voordelen aan deelnemers die milieubewust handelen. Sommige rondvaartbedrijven bieden korting aan bezoekers die met de fiets of het openbaar vervoer arriveren.
Daarnaast zijn er ook acties buiten het water:
- bezoekers van de tentoonstelling “Ocean Futures” in het futuristische museum Futurium krijgen een gelimiteerde poster;
- bezoekers van cultuurplek Holzmarkt kunnen een zelfgemaakte “zaadbom” (een bolletje aarde met bloemzaad) inruilen voor een gratis drankje.
Volgens Sabine Wendt van Visit Berlin moet het project laten zien dat duurzaam gedrag “eenvoudig én leuk” kan zijn.
Zo promoot Berlijn het nieuwe BerlinPay-project:
Inspiratie uit Kopenhagen
Voorbeeld voor het Berlijnse project is het Deense initiatief “CopenPay” in Kopenhagen. Daar krijgen bezoekers bijvoorbeeld korting op biologische maaltijden als ze meehelpen aan het onderhoud van groenvoorzieningen of voldoende stappen zetten. Voor de presentatie van het Berlijnse project reisde zelfs een vertegenwoordiger van het Deense initiatief naar Duitsland af.
Volgens de Deense organisator blijkt uit onderzoek dat veel mensen wel degelijk iets goeds voor het milieu willen doen, maar dat uiteindelijk slechts een minderheid daadwerkelijk in actie komt. Met beloningen hopen steden die drempel te verlagen.
Berlijn wil project later evalueren
Het Berlijnse proefproject duurt voorlopig slechts één maand. Daarna wil de stad evalueren of het initiatief succesvol genoeg is voor een vervolg. De actie past in een bredere discussie over duurzaam toerisme in Europese steden. Veel populaire bestemmingen proberen bezoekers tegenwoordig actiever te betrekken bij milieuprojecten of duurzamer gedrag te stimuleren. In Berlijn lijkt de boodschap voorlopig vooral symbolisch: bezoekers moeten niet alleen consumeren, maar ook iets terugdoen voor de stad.
