Vier maanden voor de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt zet de AfD stevig in op een mogelijke regeringsdeelname. Volgens AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund wil de partij bij een verkiezingsoverwinning grote delen van het ambtenarenapparaat hervormen en mogelijk 150 tot 200 functies opnieuw invullen. Dat meldt Tagesspiegel op basis van uitspraken van Siegmund tegenover de Mitteldeutsche Zeitung.
De uitspraken zorgen in Duitsland voor onrust, omdat het gaat om een deelstaat waar de AfD volgens recente peilingen veruit de grootste partij dreigt te worden. Tegelijkertijd wordt de AfD-afdeling in Saksen-Anhalt door de Verfassungsschutz (de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst) als “bewezen rechts-extremistisch” beschouwd.
AfD ver voor CDU in peilingen
Volgens een recente peiling van Infratest dimap staat de AfD momenteel op 41 procent in Saksen-Anhalt. Daarmee ligt de partij ruim voor de CDU van minister-president Sven Schulze, die op ongeveer 26 procent uitkomt. Een absolute meerderheid voor de AfD in het deelstaatparlement (Landtag) wordt door sommige analisten inmiddels niet meer uitgesloten. De SPD schommelt rond de kiesdrempel van vijf procent, terwijl ook kleinere partijen onder druk staan. Saksen-Anhalt telt ongeveer 2,1 miljoen inwoners en behoort tot de Oost-Duitse deelstaten waar de AfD al langer bijzonder sterk staat.
“150 tot 200 functies realistisch”
AfD-politicus Ulrich Siegmund verklaarde dat zijn partij voorbereid is op een machtswisseling. Daarbij zouden niet alleen ministers en staatssecretarissen vervangen worden, maar ook leidinggevende functies binnen ministeries en andere overheidsdiensten. Volgens Siegmund is het “realistisch” dat 150 tot 200 functies opnieuw bezet worden. Hij stelde bovendien dat de partij maatregelen zou nemen wanneer ambtenaren het regeringswerk van de AfD actief zouden blokkeren.
De AfD wil volgens hem niet alleen ministeries aanpakken, maar ook overheidsbedrijven en deelstaatinstellingen hervormen. Als voorbeeld noemde hij de Landesenergieagentur Sachsen-Anhalt (Lena), een publieke energie-instelling die de partij zou willen opheffen.
Juridische grenzen aan politieke benoemingen
Deskundigen en vertegenwoordigers van ambtenarenorganisaties wijzen er echter op dat de mogelijkheden juridisch beperkt zijn. Ulrich Stock, voorzitter van de ambtenarenbond in Saksen-Anhalt, verklaarde tegenover de Mitteldeutsche Zeitung dat een grootschalige vervanging van ambtenaren op korte termijn “definitief niet mogelijk” is. Volgens hem kunnen afdelingshoofden en leidinggevenden niet zomaar ontslagen worden. Voor nieuwe benoemingen gelden officiële procedures, waarbij functies uitsluitend mogen worden toegekend op basis van geschiktheid, bekwaamheid en prestaties. Ook zouden betrokken ambtenaren in veel gevallen recht hebben op een andere passende functie binnen de overheid.
Hans-Georg Maaßen genoemd als mogelijke minister
In het artikel komt ook voormalig Verfassungsschutz-chef Hans-Georg Maaßen ter sprake. Maaßen had eerder aangegeven bereid te zijn minister van Binnenlandse Zaken van Saksen-Anhalt te worden als dat “het land zou helpen”. Volgens Tagesspiegel heeft Maaßen daarover gesprekken gevoerd met AfD-kopstuk Siegmund. Maaßen verklaarde dat Siegmund “professionele mensen om zich heen” nodig heeft om een bestuurlijke chaos te voorkomen. Siegmund ging in het interview echter niet inhoudelijk in op een mogelijke rol van Maaßen binnen een toekomstige regering.
Onvrede over Berlijn speelt grote rol
Minister-president Sven Schulze legde de verantwoordelijkheid voor de hoge AfD-peilingen deels bij de federale regering in Berlijn. Tegenover omroep MDR zei hij dat veel inwoners ontevreden zijn over “wat zij uit Berlijn krijgen”. Dat gevoel leeft al langer in delen van Oost-Duitsland, waar thema’s als migratie, economische achterstand en wantrouwen tegenover de landelijke politiek een belangrijke rol spelen.
Het is opvallend hoe openlijk in Duitsland inmiddels wordt gesproken over een mogelijke AfD-regering in een deelstaat. Enkele jaren geleden werd zo’n scenario nog als onrealistisch beschouwd.
Politieke spanning richting september
De verkiezingen in Saksen-Anhalt vinden plaats op 6 september. De campagne wordt nu al gezien als een belangrijke test voor de verdere politieke ontwikkeling van Duitsland. Mocht de AfD inderdaad regeringsmacht krijgen in een Duitse deelstaat, dan zou dat verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor het politieke landschap in het hele land.
