Op zondag 17 mei staat Duitsland opnieuw in het teken van de Internationale Museumdag (Internationaler Museumstag). In het hele land openen meer dan 7.100 musea hun deuren voor speciale activiteiten, rondleidingen, workshops en digitale evenementen. Ook in Berlijn doen tientallen musea en gedenkplaatsen mee met een uitgebreid programma. Het internationale thema van dit jaar luidt: “Museums Uniting a Divided World” – vrij vertaald: musea als bruggenbouwers in een verdeelde wereld.
Daarmee wil de internationale museumorganisatie ICOM benadrukken dat musea tegenwoordig veel meer zijn dan gebouwen vol oude objecten. Ze worden nadrukkelijk gepresenteerd als plekken waar maatschappelijke discussie, culturele uitwisseling en ontmoeting centraal staan.
Musea willen af van het stoffige imago
Volgens de organisatoren leeft bij veel mensen nog altijd het idee dat musea vooral draaien om “verstofte dingen uit het verleden”. Juist daar wil de Internationale Museumdag verandering in brengen. Andreas Bovenschulte, voorzitter van de Duitse Bondsraad (Bundesrat) en dit jaar beschermheer van de actie, noemt musea “levendige plekken waar kennis op een aansprekende, leerzame en onderhoudende manier wordt overgedragen”. Volgens hem is kennis van het verleden noodzakelijk om de toekomst vorm te geven
De Duitse museumsector grijpt de actiedag daarom aan om bezoekers letterlijk achter de schermen te laten kijken. Veel instellingen openen depotruimtes die normaal gesloten blijven. Ook worden restauratieateliers, archieven en technische ruimtes toegankelijk gemaakt.
Gratis toegang en interactieve programma’s
Veel deelnemende musea bieden op 17 mei gratis of sterk gereduceerde toegang aan. Daarnaast zijn er tal van extra activiteiten gepland. Bezoekers kunnen deelnemen aan workshops, podcasts beluisteren, virtuele rondleidingen volgen of meedoen aan interactieve speurtochten en familierally’s.
Het aanbod is bijzonder breed. Niet alleen kunstmusea doen mee, maar ook techniekmusea, natuurhistorische musea, designcollecties, maritieme musea en historische kastelen. Juist die diversiteit staat centraal tijdens de Internationale Museumdag. Voor gezinnen met kinderen worden in veel Duitse steden speciale programma’s georganiseerd, waaronder knutselactiviteiten, leerzame spellen en ontdekkingstochten door de museumzalen.
Berlijn pakt groots uit
Volgens het Berlijnse Museumsportal nemen in de Duitse hoofdstad talrijke musea en gedenkplaatsen deel met speciale acties, langere openingstijden en gratis evenementen. Opvallend is dat Berlijn bezoekers een compleet overzicht aanbiedt van alle deelnemende instellingen en activiteiten in de stad. Daarbij gaat het niet alleen om de bekende musea op het Museumsinsel, maar ook om kleinere culturele instellingen en herinneringscentra verspreid over de Duitse hoofdstad.
Internationale Museumdag bestaat al sinds 1977
De Internationale Museumdag werd in 1977 in het leven geroepen door ICOM (International Council of Museums), de internationale museumraad. Inmiddels nemen wereldwijd tienduizenden musea deel. Alleen al vorig jaar deden volgens de organisatoren meer dan 37.000 musea uit 160 landen mee Sinds 1992 krijgt de dag jaarlijks een nieuw internationaal motto dat inspeelt op actuele maatschappelijke thema’s. De editie van 2026 staat nadrukkelijk in het teken van maatschappelijke spanningen, polarisatie en culturele dialoog. Musea worden daarbij gepresenteerd als plekken waar verschillende generaties, culturen en levensvisies met elkaar in gesprek kunnen gaan.
Musea steeds belangrijker in maatschappelijk debat
De Duitse museumsector probeert zich de laatste jaren nadrukkelijker te positioneren als maatschappelijke speler. Discussies over koloniale roofkunst, herkomstonderzoek, diversiteit en historische verantwoordelijkheid spelen daarbij een steeds grotere rol. ICOM Duitsland, de Duitse afdeling van de internationale museumraad, noemt musea “unieke leeromgevingen” die ruimte bieden voor maatschappelijke discussies en nieuwe toekomstperspectieven. Daarmee sluit Duitsland aan bij een bredere internationale ontwikkeling waarbij musea zich minder presenteren als stille bewaarplaatsen van objecten en juist meer als actieve ontmoetingsplekken voor debat en educatie.
Digitale rondleidingen en sociale media
Naast fysieke bezoeken zetten veel musea ook sterk in op digitale formats. Zo worden podcasts, YouTube-video’s en virtuele tours aangeboden voor mensen die niet zelf naar een museum kunnen komen. Via sociale media moedigen de organisatoren bezoekers aan om ervaringen te delen onder hashtags als #MuseenEntdecken en #InternationalMuseumDay.
Meer informatie (in het Duits/Engels): www.museumsbund.de/internationaler-museumstag
