De Duitse autoriteiten hebben opnieuw twee vermoedelijke Chinese spionnen gearresteerd. Volgens de Duitse justitie zou een echtpaar jarenlang contacten hebben opgebouwd met wetenschappers aan Duitse universiteiten en onderzoeksinstellingen. Daarbij zouden vooral experts op het gebied van lucht- en ruimtevaart, informatica en AI in beeld zijn geweest.
De arrestaties vonden plaats in München. De Duitse federale aanklager (Bundesanwaltschaft) verdenkt het echtpaar ervan voor de Chinese geheime dienst te hebben gewerkt. Hun woning en werkplekken zijn doorzocht.
Wetenschappers gelokt met lezingen in China
Volgens de Duitse autoriteiten deden de verdachten zich voor als tolken of medewerkers van een automobielconcern. Op die manier zouden zij contact hebben gelegd met talrijke Duitse onderzoekers en hoogleraren.
Sommige wetenschappers zouden vervolgens zijn uitgenodigd voor betaalde lezingen in China. Officieel ging het om bijeenkomsten voor een burgerlijk publiek, maar in werkelijkheid zouden daar vooral Chinese militairen, medewerkers van de geheime dienst en vertegenwoordigers van staatsbedrijven uit de defensiesector aanwezig zijn geweest.
Volgens de Duitse justitie draaide het mogelijk om kennis en technologie met militair nut.
Duitse veiligheidsdiensten waarschuwen al jaren
De zaak past in een bredere trend waarvoor Duitse veiligheidsdiensten al geruime tijd waarschuwen. Vooral het Bundesamt für Verfassungsschutz (de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst) spreekt al jaren over pogingen van China om technologische kennis en innovaties uit Duitsland over te nemen.
Het onderzoek werd aanvankelijk geleid door de contraspionagedienst van de binnenlandse veiligheidsdienst. Later nam het Beierse Landeskriminalamt (de recherche van de deelstaat Beieren) de operationele kant van het onderzoek over.
Daarnaast zijn in meerdere Duitse deelstaten getuigen gehoord, onder meer in Berlijn, Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen.
Gevoelige technologieën centraal
De Duitse autoriteiten wijzen er al langer op dat China vooral geïnteresseerd zou zijn in technologieën die zowel civiel als militair inzetbaar zijn. In een eerdere zaak, die momenteel nog loopt bij het Oberlandesgericht Düsseldorf (hogere regionale rechtbank), ging het volgens justitie onder meer om innovaties rond bootmotoren, sonarsystemen, beschermingssystemen voor vliegtuigen en militaire drones.
Opvallend is wel dat in die zaak de formele beschuldiging van spionage uiteindelijk werd ingetrokken. Het proces loopt nog door wegens mogelijke overtredingen van de Duitse wet op de buitenlandse handel.
Ook politieke spionage houdt Duitsland bezig
China ligt in Duitsland niet alleen onder een vergrootglas vanwege mogelijke industriële spionage. Ook de politiek is de afgelopen jaren vaker in verband gebracht met Chinese inlichtingenactiviteiten.
In 2024 werd bijvoorbeeld Jian G., een medewerker van de AfD-politicus Maximilian Krah, gearresteerd. Hij zou jarenlang informatie uit het Europees Parlement en over de partij AfD hebben doorgespeeld aan de Chinese geheime dienst.
Later werd ook een medewerkster van een logistiek bedrijf op luchthaven Leipzig/Halle opgepakt. Zij zou informatie hebben verstrekt over transporten van defensiemateriaal en reizen van medewerkers uit de Duitse defensie-industrie.
Beide verdachten kregen inmiddels gevangenisstraffen opgelegd, al zijn die uitspraken nog niet definitief.
Toenemende nervositeit in Duitsland
De nieuwe arrestaties onderstrepen hoe gevoelig het thema Chinese invloed en spionage inmiddels ligt in Duitsland. De discussie beperkt zich allang niet meer tot politiek of defensie, maar raakt ook universiteiten, onderzoeksinstituten en technologiebedrijven.
Vooral op terreinen als AI, luchtvaart en defensiegerelateerde technologie groeit in Duitsland de vrees dat wetenschappelijke samenwerking kan worden misbruikt voor militaire doeleinden.
