Cyberaanval en desinformatie leiden tot diplomatieke stap
De Duitse regering heeft de Russische ambassadeur in Berlijn ontboden vanwege wat zij omschrijft als grootschalige cyberaanvallen en gerichte desinformatiecampagnes vanuit Rusland. Volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat het onder meer om een cyberaanval op de Duitse luchtverkeersleiding en pogingen om het democratische proces tijdens de Bondsdagverkiezingen te beïnvloeden.
Een woordvoerder van het Auswärtiges Amt (het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken) verklaarde dat Duitsland al geruime tijd te maken heeft met sabotage, cyberaanvallen en desinformatie uit Russische hoek. Daarbij zouden ook verkiezingen doelwit zijn geweest. Vanwege veiligheidsredenen wil de regering geen details geven over het beschikbare bewijsmateriaal.
Doel: samenleving splijten en vertrouwen ondermijnen
Volgens de Duitse regering is het doel van deze Russische activiteiten duidelijk: het verdelen van de samenleving en het ondermijnen van het vertrouwen in democratische instellingen. Rusland vormt daarmee niet alleen een bedreiging door zijn oorlog tegen Oekraïne, maar ook direct binnen Duitsland zelf.
Berlijn veroordeelt deze acties scherp en zegt samen met Europese partners tegenmaatregelen te nemen. Daarbij gaat het onder meer om nieuwe sancties tegen betrokken personen, zoals inreisverboden, het bevriezen van tegoeden en het blokkeren van economische middelen.
Russische militaire inlichtingendienst betrokken
Een concreet voorbeeld is de cyberaanval op de Deutsche Flugsicherung (de Duitse luchtverkeersleiding) in augustus 2024. Deze aanval wordt volgens Duitse inlichtingendiensten toegeschreven aan de hackersgroep Fancy Bear, die bekendstaat als gelieerd aan de Russische militaire inlichtingendienst GRU.
Daarnaast stelt de Duitse regering nu met zekerheid dat Rusland via de desinformatiecampagne Storm 1516 heeft geprobeerd zowel de laatste Bondsdagverkiezingen als lopende binnenlandse processen te beïnvloeden en te destabiliseren. Achter deze campagne zouden onder meer het Center for Geopolitical Expertise (een in Moskou gevestigde denktank) en de zogenoemde Doppelkopfadler-beweging zitten, met ondersteuning van de GRU.
Deepfakes en nepjournalistiek als wapen
Uit analyses van de Duitse inlichtingendiensten blijkt dat bij Storm 1516 gebruik is gemaakt van kunstmatig gegenereerde, zogenaamd journalistieke onderzoeken, deepfake-beelden, nepwebsites van journalisten en verzonnen getuigenverklaringen. Deze werden verspreid via verschillende online platforms om verwarring te zaaien en twijfel te creëren over politieke en maatschappelijke thema’s.
Verfassungsschutz waarschuwt voor hybride dreiging
Ook het Bundesamt für Verfassungsschutz (de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst) spreekt inmiddels openlijk over de Russische activiteiten. President Sinan Selen stelt dat Duitsland en Europa al geruime tijd worden geconfronteerd met hybride acties vanuit Rusland, waarbij desinformatie een centraal instrument vormt.
Volgens Selen laat de campagne Storm 1516 zien hoe direct de democratische rechtsorde wordt aangevallen. Hij wijst daarnaast op pro-Russische influencers met een groot bereik, complotdenkers en rechts-extremistische netwerken die actief bijdragen aan de verspreiding van Russische desinformatie.
