Terwijl Duitsland opnieuw te maken heeft met een periode van extreme hitte, groeit de kritiek op de manier waarop het land zich daarop voorbereidt. Er zijn de afgelopen jaren verschillende plannen en strategieën ontwikkeld, maar volgens deskundigen blijft de uitvoering achter. Vooral gemeenten kampen met geldgebrek en onduidelijke verantwoordelijkheden.
Gemeenten dragen de grootste verantwoordelijkheid
In Duitsland ligt de verantwoordelijkheid voor hittebescherming vooral bij de deelstaten en gemeenten. Zij moeten inwoners beschermen tegen extreme temperaturen, bijvoorbeeld door hitteplannen op te stellen, meer groen aan te leggen, stenen oppervlakken te vervangen door groen en voldoende schaduwplekken te creëren.
De bondsregering ondersteunt deze aanpak met landelijke strategieën en subsidies, maar heeft slechts beperkte mogelijkheden om gemeenten structureel te financieren. Dat komt door de Duitse federale staatsstructuur, waarbij veel bevoegdheden niet bij Berlijn, maar bij de deelstaten liggen.
Veel plannen, beperkte uitvoering
De afgelopen jaren zijn verschillende initiatieven gestart. Zo bestaat er een landelijke gezondheidsaanpak tegen hitte, zijn er subsidies voor de verduurzaming van gebouwen en is een strategie opgesteld om steden beter bestand te maken tegen extreme warmte.
Daarnaast verplicht de Duitse wet gemeenten om plannen te maken waarmee steden beter bestand worden tegen hitte, droogte en andere gevolgen van klimaatverandering. In de praktijk blijkt dat echter lastig, omdat veel gemeenten onvoldoende financiële middelen hebben om maatregelen daadwerkelijk uit te voeren.
De huidige regering van CDU/CSU en SPD onderzoekt daarom of klimaatadaptatie in de toekomst een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Bondsregering en de deelstaten kan worden. Daarvoor zou een wijziging van de Duitse grondwet nodig zijn.
Oppositie wil miljarden investeren
De oppositie vindt dat de huidige aanpak onvoldoende is. De Groenen pleiten voor een investeringsprogramma van vijf miljard euro, onder meer voor meer stadsgroen, schaduwplekken en het verwijderen van verharding zodat regenwater beter kan worden opgenomen en steden minder snel opwarmen.
Ook Die Linke wil verdergaande maatregelen. De partij vraagt om betere bescherming van mensen die buiten werken, aangepaste regels voor werknemers in warme gebouwen en de mogelijkheid om werktijden tijdens extreme hitte te verkorten.
Onderzoek schetst somber beeld
Volgens een recent onderzoek van de Duitse milieuorganisatie Deutsche Umwelthilfe (DUH) zijn Duitse steden nog onvoldoende voorbereid op klimaatverandering.
In steden met meer dan 50.000 inwoners is de hoeveelheid verhard oppervlak de afgelopen jaren verder toegenomen. Tegelijkertijd verdwenen tussen 2018 en 2025 meer dan 900.000 bomen.
Volgens cijfers van het Robert Koch-Institut overleden tijdens de zomer van 2025 ongeveer 2.500 mensen als gevolg van hitte. De DUH stelt dat dit aantal aanzienlijk lager zou kunnen uitvallen als meer straten en pleinen door bomen of hoge beplanting worden overschaduwd.
Geld en bureaucratie vormen grootste obstakels
Deskundigen zien niet zozeer een gebrek aan kennis als het grootste probleem, maar vooral een gebrek aan geld en duidelijke regels. Daarnaast werken verschillende overheden en diensten vaak langs elkaar heen.
Ook zorgorganisaties trekken aan de bel. Volgens de Duitse Caritas zijn ongeveer 100.000 gebouwen, waaronder kinderdagverblijven en verpleeghuizen, onvoldoende voorbereid op langdurige hittegolven. Zij roepen de Bondsregering op om instellingen financieel te ondersteunen bij de noodzakelijke aanpassingen.
Voorlopig lijkt Duitsland het erover eens dat hitte een steeds grotere uitdaging vormt. Over de vraag wie de noodzakelijke maatregelen uiteindelijk moet betalen, bestaat echter nog altijd geen overeenstemming.
