De Frans-Britse jurist, mensenrechtenadvocaat en schrijver Philippe Sands ontvangt dit jaar de Vredesprijs van de Duitse Boekhandel. De prestigieuze onderscheiding wordt op 11 oktober uitgereikt in de Paulskirche in Frankfurt, traditioneel aan het einde van de Frankfurter Buchmesse.
Volgens de organisatie krijgt Sands de prijs vanwege zijn jarenlange inzet voor vrede, gerechtigheid en het internationaal recht. Ook zijn literaire werk, waarin hij persoonlijke familiegeschiedenis verbindt met grote juridische en historische vraagstukken, speelde een belangrijke rol bij de toekenning.
Schrijver én internationaal jurist
Philippe Sands (1960) geldt als een van de bekendste deskundigen op het gebied van het internationaal recht. Hij is hoogleraar aan University College London en werkt regelmatig mee aan belangrijke zaken bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.
Als mensenrechtenadvocaat trad hij op in uiteenlopende internationale procedures. Zo was hij betrokken bij zaken over de Israëlische bezetting van Palestijnse gebieden, de vervolging van de Rohingya in Myanmar en pogingen om grootschalige vernietiging van ecosystemen als ‘ecocide’ strafbaar te stellen binnen het internationaal recht.
Holocaustgeschiedenis als persoonlijke drijfveer
Sands is zelf een nakomeling van Holocaustoverlevenden. Zijn grootvader wist na de Anschluss van Oostenrijk naar Groot-Brittannië te vluchten, terwijl andere familieleden werden vermoord in concentratiekampen.
Die familiegeschiedenis vormt de basis van meerdere boeken. In “Rückkehr nach Lemberg” (“Terugkeer naar Lemberg”) beschrijft hij niet alleen zijn eigen familieverleden, maar ook het ontstaan van begrippen als genocide en misdaden tegen de menselijkheid binnen het moderne internationaal recht.
Volgens de jury maakt Sands daarmee duidelijk dat achter juridische begrippen altijd menselijke verhalen schuilgaan.
Stem voor vergeten slachtoffers
Een van zijn bekendste boeken is “Die letzte Kolonie”, dat in 2023 in het Duits verscheen. Daarin vertelt Sands de geschiedenis van de bewoners van de Chagos-archipel in de Indische Oceaan.
Toen Groot-Brittannië de eilanden in de jaren zestig beschikbaar stelde voor een Amerikaanse militaire basis, werden de inwoners gedwongen hun woongebied te verlaten. Huizen moesten worden achtergelaten en zelfs huisdieren werden gedood.
Sands stond de Chagossianen later als advocaat bij. In 2000 oordeelde het High Court in Londen dat hun gedwongen verhuizing onrechtmatig was. Vervolgens legde hij hun geschiedenis vast in een boek, waarin hij laat zien hoe voormalige koloniale machten volgens hem nog altijd moeite hebben verantwoordelijkheid te nemen voor hun verleden.
Ook in Nederland is het werk van Philippe Sands verkrijgbaar. Van hem verschenen onder meer Oost-Weststraat, De laatste kolonie en De rattenlijn
Historische diepgang
De jury noemt Sands een schrijver die juridische onderwerpen met historische diepgang en literaire kracht toegankelijk weet te maken voor een groot publiek. Zijn boeken combineren persoonlijke verhalen met internationale politiek, rechtspraak en geschiedenis.
Juist die combinatie van wetenschappelijke kennis, maatschappelijke betrokkenheid en literaire kwaliteit maakt hem volgens de Duitse Boekhandel tot een waardige winnaar van de Vredesprijs.
De Vredesprijs van de Duitse Boekhandel wordt sinds 1950 jaarlijks uitgereikt en geldt als een van de belangrijkste culturele onderscheidingen van Duitsland.
