De Landdag van Saksen-Anhalt heeft met een ruime tweederdemeerderheid ingestemd met een ingrijpende hervorming van zijn parlementaire regels. Doel: het parlement beter laten functioneren, ook als er na de volgende deelstaatverkiezingen ingewikkelde machtsverhoudingen ontstaan. De hervorming werd gesteund door CDU, SPD, FDP, Bündnis 90/Die Grünen en Die Linke. Alleen de AfD stemde tegen.
Vooruitlopen op verkiezingen in 2026
Aanleiding voor de hervorming zijn de deelstaatverkiezingen op 6 september 2026. In Saksen-Anhalt – een deelstaat in het oosten van Duitsland – wordt rekening gehouden met een gefragmenteerd parlement, waarin het vormen van stabiele meerderheden moeilijker kan worden. De nieuwe regels moeten voorkomen dat het parlement vastloopt.
Strengere regels voor medewerkers van politici
Een opvallend onderdeel van de hervorming is het aanpakken van zogeheten “overkruisconstructies”. Daarbij namen politici familieleden van collega’s in dienst. Dat wordt voortaan verboden. Ook komt er een maximum van vijf medewerkers per parlementslid. Medewerkers moeten bovendien aangeven of ze familiebanden hebben met een politicus. Volgens de SPD is dit een noodzakelijke stap om misbruik te voorkomen. Aanleiding waren eerdere gevallen waarbij vooral bij AfD-politici opvallend veel medewerkers in dienst waren.
Parlement krijgt meer zeggenschap
De hervorming versterkt ook de rol van het parlement tegenover de regering. Zo kan de minister-president voortaan niet meer zelfstandig belangrijke staatsverdragen opzeggen, bijvoorbeeld over de publieke omroep. Het parlement moet daar eerst bij worden betrokken. Daarnaast wordt het voortbestaan van de Landeszentrale für politische Bildung (een instelling voor politieke educatie) wettelijk vastgelegd.
Nieuwe regels bij verkiezing parlementsvoorzitter
Een belangrijk politiek punt is de verkiezing van de voorzitter van het parlement. Tot nu toe kwam die vrijwel altijd uit de grootste fractie. Dat verandert: als een kandidaat van de grootste partij geen meerderheid haalt, mogen ook andere partijen een kandidaat voordragen. Daarmee verschuift de nadruk van “grootste partij” naar “meerderheid in het parlement”. Deze wijziging is politiek gevoelig, omdat de AfD in sommige deelstaten de grootste partij kan worden, maar door andere partijen wordt uitgesloten van samenwerking.
Brede steun, maar ook kritiek
De partijen die voor stemden spreken van een noodzakelijke modernisering en een bescherming van de democratie. Een staatsrechtgeleerde van de Martin-Luther-Universität Halle-Wittenberg noemt de hervorming een versterking van het parlementaire systeem. De AfD verwerpt de plannen juist en spreekt van een politieke truc.
