Die Linke zet deur op kier voor CDU in Saksen-Anhalt
In de aanloop naar de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt schuiven in Duitsland politieke grenzen langzaam op. De linkse partij Die Linke sluit inmiddels niet meer uit dat zij een minderheidsregering van de CDU zou steunen. De reden: voorkomen dat de rechts-populistische en deels extreemrechtse AfD invloed krijgt op de macht in de Oost-Duitse deelstaat.
De uitspraken tonen hoe gespannen de politieke situatie in delen van Duitsland inmiddels is geworden. In Saksen-Anhalt staat de AfD in peilingen ruim bovenaan, met meer dan 40 procent van de stemmen. Daarmee groeit de druk op andere partijen om nieuwe vormen van samenwerking te overwegen.
Die Linke: AfD koste wat kost buiten de macht houden
Partijvoorzitter Ines Schwerdtner van Die Linke liet in een interview weten dat haar partij bereid is “alles te doen” om de AfD weg te houden van “de knoppen van de macht”. Daarmee reageerde zij op de vraag of Die Linke eventueel een minderheidsregering van de CDU zou gedogen. Een minderheidsregering is in Duitsland relatief ongebruikelijk. Daarbij regeert een partij of coalitie zonder vaste meerderheid in het Landtag (deelstaatparlement) en moet zij per voorstel steun zoeken bij andere partijen.
Schwerdtner benadrukte wel dat Die Linke geen steun zal geven aan bezuinigingen op sociale voorzieningen. Volgens haar moet samenwerking uiteindelijk leiden tot concrete verbeteringen voor inwoners van de deelstaat. Tegelijkertijd noemde zij het zogenoemde “Unvereinbarkeitsbeschluss” van de CDU tegenover Die Linke “belachelijk”. Daarmee doelt zij op het officiële CDU-standpunt dat samenwerking met zowel Die Linke als de AfD uitsluit.
Waarom Saksen-Anhalt zo belangrijk is
Op 6 september kiezen de inwoners van Saksen-Anhalt een nieuw Landtag. De verkiezingen worden in Duitsland gezien als een belangrijke graadmeter voor de politieke stemming in Oost-Duitsland. De AfD is vooral in voormalige Oost-Duitse deelstaten sterk vertegenwoordigd. In Saksen-Anhalt haalt de partij volgens recente peilingen meer dan 40 procent. De CDU van minister-president Sven Schulze volgt op grote afstand met ongeveer 25 procent.
De huidige regering van CDU, SPD en FDP lijkt volgens de peilingen geen meerderheid meer te kunnen behalen. Daardoor dreigen ingewikkelde coalitieonderhandelingen na de verkiezingen. Ook nationaal wordt met grote aandacht gekeken naar Saksen-Anhalt. In Duitsland leeft de vrees dat de AfD op termijn voor het eerst zou kunnen deelnemen aan een deelstaatregering of indirect politieke macht zou krijgen.
CDU houdt officieel vast aan afwijzing
Minister-president Sven Schulze van de CDU blijft voorlopig publiekelijk vasthouden aan de bestaande partijlijn. Hij verklaarde dat er na de verkiezingen geen ministers van Die Linke of de AfD in zijn regering zullen plaatsnemen. Daarmee probeert de CDU een lastig evenwicht te bewaren. Enerzijds wil de partij afstand houden van zowel uiterst rechts als uiterst links. Anderzijds kan de politieke werkelijkheid na de verkiezingen ingewikkelder blijken dan de officiële partijlijnen.
Opmerkelijk is dat Die Linke zich inmiddels pragmatischer opstelt dan voorheen. Ook Heidi Reichinnek, medevoorzitter van de fractie van Die Linke in de Bondsdag, verklaarde dat samenwerking met alle democratische partijen mogelijk moet zijn als het gaat om het beschermen van de democratie.
Politieke verschuivingen in Duitsland
De discussie in Saksen-Anhalt laat zien hoe sterk het Duitse politieke landschap verandert. Traditionele scheidslijnen tussen partijen vervagen steeds vaker, vooral in deelstaten waar de AfD zeer sterk staat. In Duitsland geldt nog altijd een brede politieke consensus dat samenwerking met de AfD moet worden vermeden. Tegelijkertijd groeit de vraag hoe andere partijen stabiele meerderheden kunnen vormen wanneer de AfD structureel grote verkiezingswinsten behaalt. Vooral in Oost-Duitsland zorgt dat voor nieuwe politieke dilemma’s. Partijen die elkaar jarenlang uitsloten, onderzoeken nu voorzichtig of beperkte samenwerking toch mogelijk wordt.
