Op zondag 8 maart 2026 vinden in de Duitse deelstaat Beieren gemeenteraadsverkiezingen plaats. Opvallend daarbij is dat niet alleen Duitse staatsburgers mogen stemmen. Ook inwoners met de nationaliteit van een ander EU-land hebben stemrecht, zolang zij in Beieren wonen en aan de voorwaarden voldoen.
Deze regeling geldt al jaren, maar zorgt rond verkiezingen vaak voor vragen. Wie mag stemmen? En wat gebeurt er als iemand vlak voor de verkiezingen verhuist?
Wie mag stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen?
Stemgerechtigd zijn alle inwoners van Beieren die:
-
de Duitse nationaliteit hebben, of
-
de nationaliteit van een ander EU-land hebben
Voorwaarde is dat zij op tijd staan ingeschreven in het kiezersregister. Dat register wordt automatisch samengesteld op basis van de gemeentelijke bevolkingsregistratie. Ook EU-burgers ontvangen hun stempas automatisch per post. Wie geen stempas ontvangt, kan contact opnemen met de eigen gemeente.
Verhuizen vlak voor de verkiezingen: wat zijn de gevolgen?
Een belangrijk moment is 25 januari 2026. Dat is de peildatum voor opname in het kiezersregister.
Wie na die datum verhuist, kan (gedeeltelijk) zijn stemrecht verliezen. Dat hangt af van de verhuizing:
-
Verhuizing binnen dezelfde Landkreis (district):
Het stemrecht voor de oude gemeente vervalt. Heeft iemand vóór de verhuizing al briefstemdocumenten ontvangen, dan mag hij of zij alsnog per brief stemmen voor de oude gemeente. Stemmen in het stemlokaal kan dan alleen nog bij de verkiezing van de Landrat (districtsbestuurder). -
Verhuizing naar een andere Landkreis:
Het stemrecht voor zowel de gemeente- als de districtverkiezingen vervalt. De betrokkene wordt uit het kiezersregister geschrapt. Ook hier geldt: als briefstemdocumenten al zijn afgegeven, blijft stemmen per post toegestaan.
Europese regels sinds de jaren negentig
Dat EU-burgers mogen stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen is geen Beierse uitzondering. In alle EU-lidstaten geldt dat inwoners uit andere EU-landen mogen deelnemen aan lokale verkiezingen in het land waar zij wonen.
Deze regeling is vastgelegd in een Europese richtlijn uit 1994 en werd in Duitsland in 1995 opgenomen in de wetgeving van de deelstaten. Sindsdien worden EU-burgers bij gemeenteraadsverkiezingen op dezelfde manier behandeld als Duitse staatsburgers.
Dat geldt niet alleen voor het actieve kiesrecht (stemmen), maar ook voor het passieve kiesrecht: EU-burgers mogen zich in Beieren ook kandidaat stellen voor een gemeenteraad.
