Fotografiska Berlin: een avond tussen oude vrienden
Op vrijdagavond 8 mei veranderde het fotomuseum Fotografiska even in een huiskamer voor twee oude vrienden. Onder leiding van presentatrice Hadnet Tesfai spraken Anton Corbijn en de Duitse zanger Herbert Grönemeyer over hun samenwerking en hun lange vriendschap.
Het Zweedse fotografiemuseum is sinds 2023 gevestigd in het voormalige kraakpand Tacheles aan de Oranienburger Straße. Over de bijzondere geschiedenis van deze plek schreef Duitsland Vandaag eerder al uitgebreid.
Het publiek in de uitverkochte balzaal paste wonderwel bij de avond: iedereen stond, veel zwart, hier en daar een leren jack of een oude punkuitstraling, alsof sommige bezoekers zo uit een Corbijn-portret waren gestapt. Maar de sfeer bleef ontspannen en bijna beschaafd. Met wijnglazen en bierflesjes in de hand luisterde de volle zaal geconcentreerd naar het gesprek op het podium.
Humor, tegenpolen en Nederlandse zuinigheid
Herbert Grönemeyer opende deze Artist Talk met een citaat van Arjen Robben: „Holländer wollen immer Spaß haben und die Deutschen machen immer alles kaputt“. De toon was meteen gezet voor deze avond met twee artistieke vrienden die elkaar al bijna 40 jaar kennen. Grönemeyer vierde onlangs zijn zeventigste verjaardag, Corbijn wordt deze maand 71. Grönemeyer oogde als een energieke grappenmaker, Corbijn als een beschouwelijke waarnemer maar niet zonder humor. Wellicht is het de kracht van de tegenpolen.
Natuurlijk ging het in het gesprek over hun samenwerking en over het werk van Corbijn. Frappant vond ik in het begin van het gesprek Corbijns opmerking over ‘de zuinige Nederlanders’, waartoe hij zichzelf ook rekende. Hadnet Tesfai toonde zich verrast. Ze wist dat de Schotten zuinig zijn maar niet dat dit ook voor Nederlanders gold. Ik herkende haar reactie. In mijn Duitse kennissenkring moet ik ook vaak uitleggen dat in Nederland kijken, kijken, niet kopen vaak wordt gebruikt voor het gedrag van Nederlanders in het buitenland.
Van Flugzeuge im Bauch tot Mensch
Terug naar het podiumgesprek in de volle zaal van het Zweedse Fotomuseum Fotografiska. Herbert Grönemeyer vertelde over de eerste kennismaking tussen hem en Corbijn in de jaren 80. De Duitse zanger vroeg Corbijn of hij een video wilde maken voor zijn hit Flugzeuge im Bauch. Corbijn toonde geen interesse. Waarom zou hij een video maken voor een Duitse zanger? Die video zou toch niemand zien. Grönemeyer wilde ook door Corbijn gefotografeerd worden maar ook hier moest de Duitse zanger meermaals aandringen.
Later werden de heren buren van elkaar in Londen. Eind jaren 90 ondersteunde Corbijn zijn vriend bij een dramatische periode in zijn leven. Zijn vrouw stierf op 45-jarige leeftijd aan kanker. Vier dagen eerder verloor hij zijn broer die aan leukemie leed. Veel Duitsers verbinden die periode met het album Mensch (2002), waarop Grönemeyer het nummer Der Weg opdroeg aan zijn overleden vrouw.
Tussendoor sprak Grönemeyer lovend over Nederland. Hij had er een bungalow en luisterde naar de Nederlandse radio. “Die is in Nederland veel spannender dan in Duitsland en gericht op Amerika en Engeland. Dat heeft mij zeker beïnvloed in mijn muzikale carrière”. Daarnaast liet hij de bezoekers nog weten dat Nederlanders veel meer met kunst en creativiteit opgroeien dan Duitsers. Dat was voor mij nieuw om te horen.
In het gesprek in Berlijn ging het vooral over de totstandkoming van de video bij het nummer Mensch. Grönemeyer vertelde op humoristische wijze dat hij een nummer had maar nog geen tekst of titel. ‘Ik murmelde er voor mezelf wat bij, maar er was nog geen tekst”, zei hij. Hij benadrukte dat bij hem de melodie tachtig procent van de song is. “De tekst komt daarna en kan het nummer of kapot maken of naar een hoger niveau tillen”, aldus Grönemeyer. Vervolgens beschreef Grönemeyer weer met de nodige humor hoe hij zag dat zijn vriend een opblaasbare ijsbeer op een strand in de video wilde hebben. Ook vertelde hij met de nodige zelfspot hoe hij vervolgens als zanger in een strandcabine iets moest zingen.
Anton Corbijn als fotograaf én regisseur
Natuurlijk kwam ook aan de orde hoe Anton Corbijn met fotografie in contact kwam. Hij leende de camera van zijn vader om foto’s te maken van popsterren, het liefst uit het alternatieve circuit. Corbijn vertelde een verhaal dat vaker is opgetekend, onder andere in “De donkere kamer van Anton Corbijn” in Vrij Nederland van 2011.
Ook Anton Corbijns carrière als regisseur kwam ter sprake. Eigenlijk wilde hij geen films maken maar vrienden zoals Grönemeyer drongen daar op aan. Opnieuw werd er gelachen. Als liefhebber van Joy Division waagde Corbijn zich aan een film over deze legendarische band. Hij stond er echter op dat Herbert ook zou meespelen, want hij ziet in zijn vriend ook nog steeds de acteur Herbert Grönemeyer. Uiteindelijk vervulde de zanger een kleine rol als arts. Ook hun samenwerking aan The American kwam ter sprake, de film waarvoor Herbert Grönemeyer de filmmuziek componeerde en waarin George Clooney de hoofdrol vertolkte als de huurmoordenaar Jack.
Wereldsterren van vlees en bloed
Na afloop bleef vooral het menselijke hangen. De tentoonstelling toont wereldsterren als David Bowie, Prince en Iggy Pop niet als onbereikbare iconen, maar als mensen van vlees en bloed: soms geestig, soms kwetsbaar, soms melancholisch. Misschien was dat ook precies de sfeer van deze avond in Berlijn.
De tentoonstelling is een kennismaking met grote artiesten zoals Prince, David Bowie of een naakte Iggy Pop met alleen schoenen aan in het bos. Je maakt kennis met de mens achter de grote popsterren in stadions en videoclips. Soms humoristisch, soms ernstig, soms bewust geposeerd maar altijd op een of andere manier memorabel. Dat gevoel had ik ook na het verlaten van de expositie. Alsof je een droomwereld verliet waar je al die beroemdheden tegenkwam en dat het uiteindelijk gewoon leuke, excentrieke of verdrietige mensen bleken te zijn. Dat menselijke zag je ook terug op deze avond, die steeds meer de sfeer kreeg van een huiskamer waarin twee oude vrienden zichtbaar genoten van elkaars verhalen en nauwelijks leken te merken hoe snel de tijd voorbijging.
In onderstaande video (Londen, 2025) vertelt Anton Corbijn over zijn vijftigjarige leven achter de lens. Een kleine greep uit de mensen die hij fotografeerde: Joy Division, Depeche Mode, Tom Waits, U2, de Rolling Stones, Martin Scorsese, Clint Eastwood, Gerhard Richter, Ai Weiwei, Bryan Adams, Bon Jovi, Luciano Pavarotti, Nina Hagen, David Bowie, Prince en Marlene Dumas.
Praktische informatie tentoonstelling Anton Corbijn
Anton Corbijn
Corbijn, Anton
9 mei – 20 september 2026
Locatie: Museum Fotografiska
Openingstijden: Maandag t/m zondag van 10:00–23:00 uur
Entree: 15 euro (toegang tot alle exposities)
Website tentoonstelling:
Fotografiska Berlin
