De omstreden reddingsactie rond de zieke bultrugwal “Timmy” in Duitsland krijgt een steeds bredere politieke lading. Naast interne conflicten en kritiek van experts blijkt nu ook dat rechtse influencers en media de walvis actief inzetten voor politieke propaganda. Volgens berichten van Tagesspiegel en taz is de zaak uitgegroeid tot een combinatie van dierenwelzijn, activisme en politieke instrumentalisering.
Interne spanningen en scherpe kritiek
De walvis bevindt zich in zeer slechte gezondheid. Toch proberen particuliere initiatieven het dier terug naar de Noordzee te begeleiden, ondanks duidelijke waarschuwingen van experts. Organisaties als Greenpeace en Sea Shepherd wijzen erop dat verdere pogingen het dier vooral extra stress bezorgen. De kans dat de walvis in zijn toestand zou overleven, wordt als zeer klein ingeschat. Binnen het reddingsteam zelf ontstonden inmiddels ernstige conflicten. Een dierenarts die zich terugtrok, beschuldigde betrokkenen van incompetentie en zelfprofilering.
Rechtse activisten in het team
De discussie wordt verder verhit door de achtergrond van enkele betrokken activisten. Zo kwam activist Danny Hilse in opspraak vanwege zijn eerdere steun aan de AfD (Alternative für Deutschland, een rechts-populistische partij). Hij riep onder meer op tot demonstraties van “Gemeinsam für Deutschland!”, een netwerk waarin ook complotdenkers en extreemrechtse groepen actief zijn.
Een andere betrokkene, Jens Schulz, verspreidde eerder openlijk racistische en antisemitische berichten op sociale media. Later stelde hij dat zijn account gehackt zou zijn, maar zonder overtuigende toelichting.
Walvis als politiek symbool
Nieuw is dat het verhaal rond de walvis ook online wordt gebruikt voor politieke doeleinden. Volgens de taz zetten rechtse influencers en media uit het AfD-voorveld het dier in om wantrouwen tegen andere partijen en tegen de overheid aan te wakkeren. Zo presenteerde het rechtsradicale Compact-magazine de walvis in een video als symbool van een falende politiek. De video werd tienduizenden keren bekeken. In andere bijdragen wordt gesuggereerd dat de staat bewust te weinig zou doen om het dier te redden — ondanks het feit dat de overheid al tienduizenden euro’s heeft geïnvesteerd in eerdere reddingspogingen.
Ook politici van de AfD grepen het onderwerp aan. In Mecklenburg-Voor-Pommeren stelde een AfD-parlementslid (lid van de Landtag, het deelstaatparlement) vragen aan de regering over de aanpak van de situatie.
Desinformatie en complottheorieën
Rond de walvis circuleren bovendien tal van misleidende en soms absurde beweringen. Zo werd in video’s gesuggereerd dat milieubeleid, zoals windparken op zee, verantwoordelijk zou zijn voor de problemen van het dier. Volgens deskundigen is daar echter geen bewijs voor. Wel zou geluidsoverlast van intensief scheepvaartverkeer in de Oostzee een rol kunnen spelen bij de desoriëntatie van walvissen.
Andere influencers gingen nog verder en verspreidden complottheorieën, bijvoorbeeld dat de walvis bewust zou worden tegengehouden of vastgebonden. Dergelijke claims bereikten op sociale media honderdduizenden kijkers.
Emotie versus wetenschap
De situatie laat volgens waarnemers zien hoe een emotioneel onderwerp kan worden gebruikt om bredere politieke boodschappen te verspreiden. Een YouTuber beschreef het mechanisme als volgt: een “sterk emotioneel individueel geval” wordt aangegrepen om experts in diskrediet te brengen en wantrouwen tegen instituties te vergroten.
In Duitsland is dat een gevoelig thema. De AfD en verwante netwerken staan al langer bekend om hun kritiek op wetenschappelijke instituten en experts. De Verfassungsschutz (de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst) houdt delen van deze beweging in de gaten vanwege mogelijke extremistische tendensen. Ondertussen blijft de toestand van de walvis zorgwekkend. Ondanks alle inspanningen en discussies is het nog steeds onzeker of verdere ingrepen het dier überhaupt kunnen helpen.
Bron: Tagesspiegel, taz
