De Duitse regering wil paal en perk stellen aan de manier waarop tankstations hun brandstofprijzen verhogen. In de toekomst zouden tankstations hun prijzen nog maar één keer per dag mogen verhogen. Met die maatregel wil Berlijn de sterke prijsschommelingen aan de pomp beperken, die de afgelopen weken opnieuw opliepen door spanningen in het Midden-Oosten.
Voor prijsverlagingen zou geen beperking gelden: tankstations mogen hun prijzen op elk moment verlagen. De maatregel is gebaseerd op een model dat al jaren in Oostenrijk bestaat. Wanneer de regeling precies ingaat, is nog niet duidelijk.
Snelle prijsstijgingen, trage dalingen
Volgens de Duitse minister van Economische Zaken Katherina Reiche (CDU) reageren brandstofprijzen in Duitsland vaak extreem snel op stijgende olieprijzen, terwijl prijsdalingen veel langzamer worden doorgegeven aan consumenten. Ze sprak van een mechanisme waarbij prijzen “als een raket omhooggaan en als een veer naar beneden komen”.
Met de nieuwe regel wil de regering deze dynamiek doorbreken. Daarvoor moet eerst het Duitse kartelrecht worden aangepast. Daarnaast onderzoekt de regering of de bevoegdheden van het Bundeskartellamt (de Duitse kartelwaakhond) kunnen worden uitgebreid om misbruik in de brandstofsector strenger te controleren.
Olieprijs en geopolitiek
De discussie laaide op nadat de brandstofprijzen in Duitsland twaalf dagen achter elkaar stegen. Vooral diesel werd aanzienlijk duurder en kost inmiddels meer dan twee euro per liter.
De stijging hangt samen met de spanningen in het Midden-Oosten, met name na militaire acties van Israël en de Verenigde Staten tegen Iran. Omdat de regio cruciaal is voor de wereldwijde olievoorziening, reageren energiemarkten vaak onmiddellijk op dergelijke ontwikkelingen. Politici uit verschillende Duitse partijen beschuldigen olieconcerns ervan de prijzen te snel te verhogen en spreken van “afzetterij” richting forenzen.
Tankstations zelf wijzen naar olieconcerns
Opvallend is dat ook veel pomphouders kritiek hebben op de huidige situatie. Volgens hen bepalen niet zij, maar de grote oliebedrijven de prijzen aan de pomp. De exploitanten van tankstations – vaak zelfstandige ondernemers – krijgen vervolgens de woede van automobilisten over zich heen wanneer de prijzen stijgen.
De belangenorganisatie Tankstellen-Interessenverband (TIV), die ongeveer duizend kleine tankstations in Duitsland vertegenwoordigt, steunt het plan van de regering. Volgens de organisatie kan de maatregel voor meer rust en transparantie op de markt zorgen.
Twijfels bij automobilistenclub ADAC
Niet iedereen is overtuigd van het effect van de maatregel. De Duitse automobilistenclub ADAC vreest dat oliebedrijven hun prijzen simpelweg meteen hoger zullen vaststellen. Omdat verhogingen later op de dag niet meer mogelijk zijn, zouden bedrijven uit voorzorg een hogere startprijs kunnen kiezen. In dat scenario zou de brandstof voor consumenten uiteindelijk zelfs duurder kunnen worden.
SPD wil verdergaande prijsrem
Binnen de Duitse coalitie klinkt bovendien de roep om verdergaande maatregelen. Armand Zorn, vicefractievoorzitter van de sociaaldemocratische SPD in de Bondsdag (het Duitse parlement), pleit voor een snelle invoering van de nieuwe regel.
Daarnaast wil hij onderzoeken of een algemene “brandstofprijsrem” mogelijk is. In dat model zouden benzine- en dieselprijzen sterker worden gekoppeld aan de ontwikkeling van de internationale olieprijs, zodat speculatieve prijsstijgingen worden voorkomen.
Of zulke plannen politiek haalbaar zijn, moet de komende maanden blijken. Voor automobilisten in Duitsland blijft de brandstofprijs in elk geval een van de meest gevoelige economische onderwerpen – zeker nu geopolitieke spanningen opnieuw direct voelbaar zijn aan de pomp.
