Discriminatie treft miljoenen mensen in Duitsland
Discriminatie is in Duitsland geen marginaal verschijnsel, maar een ervaring die miljoenen mensen in hun dagelijks leven raakt. Dat blijkt uit een nieuwe representatieve studie van de Antidiskriminierungsstelle des Bundes (het federale bureau tegen discriminatie), gepresenteerd in Berlijn.
Volgens het onderzoek heeft ongeveer één op de acht inwoners van Duitsland in het afgelopen jaar discriminatie ervaren. Omgerekend gaat het om ongeveer negen miljoen mensen. Vooral moslimvrouwen die een hoofddoek dragen blijken opvallend vaak doelwit te zijn van ongelijke behandeling.
De studie is gebaseerd op gegevens van het Sozio-Ökonomisches Panel (SOEP), een groot langlopend sociaalwetenschappelijk onderzoek van het Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung (DIW) waarbij jaarlijks ongeveer 30.000 mensen deelnemen. Het volledige rapport is online te raadplegen via de website van de Antidiskriminierungsstelle des Bundes.
Discriminatie komt op veel plekken voor
Uit het onderzoek blijkt dat discriminatie in vrijwel alle delen van het dagelijks leven voorkomt. Mensen melden bijvoorbeeld problemen:
-
bij het winkelen
-
in restaurants of clubs
-
bij banken of andere diensten
-
op het werk
-
op school of universiteit
Volgens de onderzoekers is de kans groot dat de werkelijke cijfers nog hoger liggen. Veel mensen melden incidenten namelijk niet.
Serpil Tirhis-Efe, een Duits-Turkse docente die interreligieuze bijeenkomsten organiseert in Remseck bij Stuttgart, vertelt dat zij zelf meerdere keren discriminatie heeft meegemaakt. Als moslima met hoofddoek wordt zij volgens eigen zeggen regelmatig anders behandeld. Zulke ervaringen vormen voor haar een belangrijke reden om dialoog tussen verschillende religies en culturen te stimuleren.
Moslims en zwarte Duitsers vaakst getroffen
De studie laat zien dat bepaalde groepen duidelijk vaker discriminatie ervaren dan anderen.
De hoogste percentages liggen bij:
-
zwarte mensen: ongeveer 30 procent
-
moslims: ongeveer 29 procent
-
mensen met migratieachtergrond: circa 21 procent
-
vrouwen: ruim 16 procent
Binnen deze groepen springen moslimvrouwen met hoofddoek er bijzonder uit. Meer dan 38 procent van hen zegt het afgelopen jaar discriminatie te hebben meegemaakt. De meest genoemde reden voor discriminatie is de etnische afkomst. Daarna volgen uiterlijk, geslacht of genderidentiteit, en in mindere mate handicap of chronische ziekte.
Meer dan de helft doet niets
Opvallend is dat de meeste mensen die discriminatie ervaren geen actie ondernemen. Volgens het onderzoek doet 56 procent helemaal niets met de ervaring. Ongeveer 30 procent spreekt de verantwoordelijke persoon of organisatie er wel op aan. Slechts een klein deel dient een officiële klacht in of onderneemt juridische stappen.
Volgens Ferda Ataman, de onafhankelijke federale Antidiskriminierungsbeauftragte (regeringscommissaris voor antidiscriminatie), komt dat vaak doordat mensen niet weten waar ze terechtkunnen of omdat procedures ingewikkeld zijn. Ook speelt mee dat veel incidenten plaatsvinden in situaties waar de wet momenteel weinig bescherming biedt, bijvoorbeeld op straat of bij contact met overheidsinstanties.
Debat over strengere wetgeving
Ataman pleit daarom voor een uitbreiding van het Allgemeine Gleichbehandlungsgesetz (AGG), de Duitse antidiscriminatiewet die sinds 2006 van kracht is. Deze wet moet discriminatie tegengaan bij onder meer werk, huisvesting en dienstverlening.
Volgens de studie zou het beschermingskader moeten worden uitgebreid, bijvoorbeeld om ook discriminatie door overheidsinstanties of op openbare plekken beter aan te pakken. Dat debat raakt een breder maatschappelijk vraagstuk in Duitsland: hoe het land omgaat met een steeds diversere samenleving. Met ruim vijf miljoen moslims en een groeiende bevolking met migratieachtergrond staat de omgang met religieuze en culturele verschillen regelmatig centraal in politieke discussies.
Gevolgen voor samenleving en economie
De onderzoekers waarschuwen dat discriminatie niet alleen persoonlijke gevolgen heeft, maar ook maatschappelijke. Mensen die zich structureel ongelijk behandeld voelen, rapporteren vaker gezondheidsproblemen, psychische stress en minder vertrouwen in de staat. Daarnaast kan discriminatie volgens de studie economische schade veroorzaken, bijvoorbeeld doordat mensen minder kansen krijgen op de arbeidsmarkt.
“Een samenleving waarin miljoenen mensen zich tweederangsburgers voelen, is kwetsbaar en instabiel,” waarschuwde Ataman bij de presentatie van het onderzoek.