Na de gecoördineerde raketaanvallen van Israël en de Verenigde Staten op doelen in Iran zijn in Berlijn zondag honderden mensen de straat op gegaan. Volgens de politie namen 1.800 mensen deel aan een betoging bij de Brandenburger Tor. De sfeer werd door de autoriteiten omschreven als vreedzaam en zelfs uitgelaten.
De demonstratie stond onder het motto “Vrijheid voor Iran onder leiding van prins Reza Pahlavi”. Reza Pahlavi is de zoon van de in 1979 tijdens de Iraanse Revolutie afgezette sjah. Hij leeft in ballingschap in de Verenigde Staten en geldt voor een deel van de Iraanse diaspora als symboolfiguur van de oppositie tegen het huidige regime in Teheran.
Dans, dankbetuigingen en politieke symboliek
Een verslaggever van persbureau dpa sprak van een feestelijke sfeer. Er werd gedanst en gezongen. Leuzen als “Danke USA”, “Danke Trump” en “Danke Bibi” (een bijnaam voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu) klonken over het plein. Naast Iraanse vlaggen waren ook veel Israëlische en Amerikaanse vlaggen te zien.
Dat openlijke dankbetuigingen aan de Amerikaanse president en de Israëlische premier in het centrum van Berlijn worden geuit, is politiek opvallend. Duitsland profileert zich traditioneel als diplomatiek bruggenbouwer in het Midden-Oosten, terwijl de Duitse regering tegelijk Israël als ‘staatsraison’ (fundamenteel staatsbelang) beschouwt. De demonstratie was aangemeld voor 5.000 deelnemers, maar trok uiteindelijk 1.800 mensen.
Dodelijke escalatie in Iran
De achtergrond van de protesten is ernstig. Israël en de VS voerden zaterdagochtend gecoördineerde raketaanvallen uit op doelen in Iran. Teheran reageerde met aanvallen op Amerikaanse militaire bases in de Golfregio. Het Israëlische leger meldde vervolgens dat de hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, bij de aanvallen is gedood.
Dit betekent een historische breuk in de machtsstructuur van de Islamitische Republiek. De hoogste leider staat boven de regering en bepaalt in laatste instantie de koers van het land op militair, religieus en buitenlands gebied. Een machtsvacuüm in Teheran kan grote gevolgen hebben voor de regio en voor Europa.
Tegengeluid in Berlijn-Neukölln
Niet iedereen in Berlijn reageerde met vreugde. In de Imam-Riza-moskee in de wijk Neukölln vond zondagavond een kleine rouwplechtigheid plaats voor Khamenei. Ongeveer 40 mensen namen daaraan deel. Voor de moskee verzamelden zich circa 50 tegenbetogers. Daarnaast was er een kleinere demonstratie bij de Iraanse ambassade in de wijk Dahlem, waar ongeveer 90 mensen bijeenkwamen. In totaal waren rond de 420 politieagenten ingezet om de openbare orde te bewaken.
Berlijn kent een grote Iraanse gemeenschap. De gebeurtenissen onderstrepen hoe internationale conflicten in de Duitse hoofdstad direct zichtbaar worden in de publieke ruimte.
Gevolgen voor luchthaven BER
Ook op de luchthaven Berlin Brandenburg (BER) zijn de spanningen merkbaar. Vluchten naar het Midden-Oosten zijn om veiligheidsredenen geschrapt. Daarnaast landde zaterdagavond het Israëlische staatsvliegtuig “Wing of Zion” op BER. Volgens Israëlische media wordt dit toestel bij escalaties tijdelijk buiten Israël gestationeerd om het te beschermen tegen raketaanvallen.
Het vliegtuig is speciaal uitgerust en beschikt over geavanceerde communicatiesystemen. Dat het toestel in Berlijn landt, onderstreept de nauwe veiligheidsband tussen Duitsland en Israël.
