Groenen blijven grootste partij in Baden-Württemberg, AfD behaalt recordscore

Bord met de tekst Wahllokal en een pijl die de richting naar een stemlokaal aangeeft
Verwijzing naar een stembureau (“Wahllokal”) bij verkiezingen in Duitsland. Foto: Marco Verch / CC BY 2.0 – via ccnull.de

Update maandag 06:30 uur

Volgens het voorlopige eindresultaat van de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg blijven de Groenen de grootste partij. De partij van Cem Özdemir komt uit op ongeveer 30,2 procent van de stemmen, nipt voor de CDU van Manuel Hagel met 29,7 procent.

De rechts-populistische AfD behaalt met 18,8 procent haar beste resultaat ooit in deze deelstaat. De sociaaldemocratische SPD zakt naar 5,5 procent en noteert daarmee een historisch zwak resultaat.

De liberale FDP en de linkse partij Die Linke blijven beide steken op 4,4 procent en halen daarmee de kiesdrempel van vijf procent niet.

In de zetelverdeling komen Groenen en CDU beide op 56 zetels uit. Samen beschikken zij daarmee opnieuw over een ruime meerderheid in het deelstaatparlement. Groenen-kandidaat Cem Özdemir geldt daardoor als de waarschijnlijke opvolger van minister-president Winfried Kretschmann.

Update zondag 21:48 uur
Volgens een nieuwe prognose op basis van getelde stemmen van de Duitse publieke omroep ARD (Infratest dimap) van 21:48 uur wijzen de cijfers op een verkiezingsuitslag waarbij de Groenen de grootste partij blijven bij de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg. De partij van lijsttrekker Cem Özdemir komt uit op ongeveer 30,3 procent van de stemmen, nipt voor de CDU van Manuel Hagel met circa 29,7 procent.

De rechts-populistische AfD behaalt met ongeveer 18,7 procent haar beste resultaat ooit in deze deelstaat. De sociaaldemocratische SPD zakt naar circa 5,5 procent en noteert daarmee een historisch zwak resultaat.

De liberale FDP (4,4 procent) en de linkse partij Die Linke (4,4 procent) blijven volgens deze prognose onder de kiesdrempel van vijf procent en zouden daardoor niet in de Landtag (het deelstaatparlement) vertegenwoordigd zijn.

CDU-lijsttrekker Manuel Hagel feliciteerde Groenen-kandidaat Cem Özdemir inmiddels al met de overwinning. Als de trend van deze prognose zich doorzet, lijkt de verkiezingsuitslag erop te wijzen dat de huidige coalitie van Groenen en CDU ook na de verkiezingen wordt voortgezet, opnieuw onder leiding van een groene minister-president.

Eerder schreven we

De Groenen blijven volgens een eerste prognose van de Duitse publieke omroep ARD de grootste partij bij de deelstaatverkiezingen in Baden-Württemberg. Met ongeveer 32 procent van de stemmen blijven ze nipt voor de christendemocratische CDU, die rond de 29 procent uitkomt. De rechts-populistische AfD boekt met circa 17,5 procent haar beste resultaat ooit in deze deelstaat.

De verkiezingen zijn belangrijk voor Duitsland omdat Baden-Württemberg een van de economisch sterkste regio’s van het land is. De deelstaat is het hart van de Duitse auto-industrie, met grote werkgevers als Mercedes-Benz, Porsche en Bosch.

Groene minister-president lijkt waarschijnlijk

Baden-Württemberg wordt momenteel bestuurd door een coalitie van Groenen en CDU. Volgens de prognose ligt het voor de hand dat deze samenwerking wordt voortgezet, opnieuw onder leiding van een groene minister-president. De Groenen worden aangevoerd door Cem Özdemir. Hij wil de opvolger worden van Winfried Kretschmann, die al sinds 2011 minister-president van de deelstaat is en lange tijd een van de populairste politici van Duitsland was.

Özdemir was eerder partijvoorzitter van de Groenen en Minister van Landbouw in de federale regering in Berlijn. Net als Kretschmann behoort hij tot de pragmatische vleugel van de partij, die in Duitsland vaak wordt aangeduid als de “Realo’s”. Deze stroming staat bekend om haar bereidheid tot samenwerking met andere partijen en een meer gematigde koers.

CDU herstelt zich enigszins

De CDU onder leiding van Manuel Hagel wint duidelijk ten opzichte van de vorige verkiezingen in 2021, toen de partij haar historisch slechtste resultaat behaalde. Met circa 29 procent blijft de partij echter opnieuw achter de Groenen.

Hagel, pas 37 jaar oud, geldt als een van de nieuwe gezichten van de CDU in Duitsland. In de verkiezingscampagne legde hij sterk de nadruk op economische thema’s. Vooral zorgen over banenverlies in de auto-industrie en de toekomst van de Duitse industrie speelden een belangrijke rol.

Kort voor de verkiezingen kwam Hagel nog onder vuur te liggen vanwege een oud interview waarin hij opmerkingen maakte over een schoolklas met vooral meisjes. Die uitspraken leidden tot kritiek, maar lijken de verkiezingsuitslag niet wezenlijk te hebben beïnvloed.

AfD groeit sterk

De grootste winst gaat naar de AfD (Alternative für Deutschland), een rechts-populistische partij die door de Verfassungsschutz (de Duitse binnenlandse veiligheidsdienst) in delen van het land als rechts-extremistisch wordt geobserveerd.

Met ongeveer 17,5 procent behaalt de partij haar beste resultaat ooit bij een deelstaatverkiezing in Baden-Württemberg. In 2021 lag dat percentage nog onder de 10 procent.

De campagne werd geleid door Markus Frohnmaier, een prominente AfD-politicus die momenteel lid is van de Bondsdag (het Duitse parlement). Hij heeft banden met de inmiddels ontbonden extreemrechtse stroming binnen de partij die bekendstond als “Der Flügel”.

Historisch dieptepunt voor SPD

De sociaaldemocratische SPD zakt volgens de prognose naar ongeveer 5,5 procent. Daarmee bereikt de partij haar slechtste resultaat ooit in Baden-Württemberg. Dat is opmerkelijk, omdat de SPD jarenlang een belangrijke politieke factor was in de deelstaat. De partij voerde campagne rond thema’s als werkgelegenheid, onderwijs en betaalbare woningen, maar wist daar weinig kiezers mee te mobiliseren.

FDP en Linke mogelijk uit het parlement

Ook voor de liberale FDP en de linkse partij Die Linke is de uitslag spannend. Beide partijen staan volgens de prognose rond de 4,5 procent en zitten daarmee net onder de kiesdrempel van vijf procent die nodig is om in het deelstaatparlement (Landtag) te komen. Voor de FDP zou dat bijzonder pijnlijk zijn: Baden-Württemberg is tot nu toe de enige Duitse deelstaat waar de partij altijd in het parlement vertegenwoordigd was.

Nieuw kiesrecht en jonge kiezers

Bij deze verkiezingen gold voor het eerst een aangepast kiesrecht. Jongeren van 16 en 17 jaar mochten voor het eerst stemmen. Ook konden kiezers voor het eerst twee stemmen uitbrengen, vergelijkbaar met het systeem bij de verkiezingen voor de Bondsdag.

In totaal waren ongeveer 7,7 miljoen inwoners stemgerechtigd.

Wat deze uitslag betekent voor Duitsland

De uitslag bevestigt een opvallende trend in de Duitse politiek. In Baden-Württemberg, traditioneel een conservatieve regio, zijn de Groenen al jaren de dominante partij. Tegelijkertijd groeit de AfD ook hier verder. Voor de landelijke politiek is vooral de zwakke positie van de SPD en de sterke positie van de AfD relevant. Duitsland gaat in 2026 een jaar met meerdere deelstaatverkiezingen tegemoet, waardoor deze uitslag gezien kan worden als een belangrijke politieke graadmeter.