Duitsland investeert miljarden in defensie, maar volgens een nieuw rapport van het Kiel Institut dreigt het land zich voor te bereiden op de oorlog van gisteren in plaats van die van morgen. Terwijl Polen en het Verenigd Koninkrijk steeds meer inzetten op drones, AI-systemen en autonome wapens, blijft Duitsland vooral investeren in traditionele militaire systemen. Dat blijkt uit een nieuwe analyse van het Kiel Institut für Weltwirtschaft in Kiel, gebaseerd op de zogeheten Kiel Military Procurement Tracker.
Recordbedragen voor Duitse defensie
Duitsland bestelde in 2025 voor ongeveer 85 miljard euro aan militair materieel. Daarmee gaf het land meer uit dan Polen en het Verenigd Koninkrijk samen. Ter vergelijking: het Verenigd Koninkrijk kwam uit op circa 25 miljard euro en Polen op 21 miljard euro. In totaal werden tussen januari 2020 en januari 2026 in de drie landen defensiecontracten afgesloten ter waarde van 422 miljard euro. Alleen al in december 2025 noteerde Duitsland meer dan 53 miljard euro aan bestellingen — de grootste maand ooit voor de Duitse defensie-industrie.
Minder aandacht voor drones en AI
Opvallend is volgens het rapport vooral waar Duitsland het geld aan uitgeeft. Voor de oorlog in Oekraïne ging nog ongeveer 21 procent van de Duitse defensiebestellingen naar moderne technologieën, zoals drones, autonome systemen en AI-gestuurde commandosystemen. Inmiddels is dat aandeel gedaald naar slechts 9 procent. Polen beweegt juist de andere kant op. Daar steeg het aandeel van moderne technologieën van 3 procent in 2020/2021 naar 16 procent nu. Het Verenigd Koninkrijk zit daar met 11 procent tussenin.
Volgens de onderzoekers zijn het juist deze technologieën die in Oekraïne hun militaire waarde hebben bewezen. Goedkope drones en autonome systemen veranderen daar zichtbaar de manier waarop oorlog wordt gevoerd.
Kritik op Duitse “Zeitenwende”
Onder leiding van bondskanselier Friedrich Merz kondigde Duitsland de afgelopen jaren een grote koerswijziging aan op defensiegebied. Die ommezwaai staat bekend als de “Zeitenwende” — letterlijk: een historisch keerpunt. Maar volgens hoofdauteur Guntram Wolff blijft die verandering vooral financieel en kwantitatief van aard. Duitsland koopt volgens hem “meer van hetzelfde”, maar niet noodzakelijk de juiste systemen voor toekomstige conflicten.
Het rapport wijst erop dat Duitsland technologische superioriteit pas wil bereiken in de periode 2035 tot 2039. Dat ligt ruim voorbij de dreigingshorizon van de NAVO, die uitgaat van mogelijke veiligheidsrisico’s richting 2029.
Politieke steun ontbreekt volgens onderzoekers
Volgens het Kiel Institut speelt politieke aansturing een belangrijke rol. In Polen en het Verenigd Koninkrijk zouden de regeringsleiders persoonlijk druk zetten op modernisering van het leger. In Duitsland zou de moderniseringsagenda vooral worden gedragen door de minister van Defensie Boris Pistorius. De onderzoekers stellen dat duidelijke steun vanuit de bondskanselier ontbreekt en dat dit direct zichtbaar is in de defensieaankopen.
Onduidelijke levertijden
Een ander probleem is volgens het rapport de trage en versnipperde Europese defensiemarkt. Europese landen kopen nog steeds vooral nationaal in plaats van gezamenlijk. Daarnaast zijn de levertijden vaak lang. Bij veel militaire systemen gaat het om twee tot vier jaar. Extra opvallend: bij ongeveer 70 procent van de recente Duitse bestellingen ontbreekt volgens het rapport zelfs een concrete leverdatum. In Polen en het Verenigd Koninkrijk komt dat probleem veel minder voor.
Waarschuwing voor de toekomst
De onderzoekers pleiten daarom voor een andere Duitse defensiestrategie, met meer nadruk op autonome systemen, AI-ondersteunde commandostructuren en relatief goedkope wapensystemen die snel op grote schaal geproduceerd kunnen worden. Volgens Wolff dreigt Duitsland anders “het grootste conventionele leger van Europa” op te bouwen, maar wel een leger dat voorbereid is op oude oorlogsvormen in plaats van toekomstige conflicten.
© Angela Husfeld / Wikimedia Commons (CC0 1.0)
