Druk op CDU-fractieleider Jens Spahn neemt verder toe na ophef over draagmoederschap

CDU-politicus Jens Spahn geeft een interview aan de Duitse omroep Bayerischer Rundfunk.
Jens Spahn tijdens een interview in München in 2019. Foto: Kasa Fue / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Update 18 juli, 13.35 uur

Volgens het Duitse weekblad Der Spiegel heeft bondskanselier en CDU-leider Friedrich Merz Jens Spahn gevraagd terug te treden als voorzitter van de CDU/CSU-fractie in de Bondsdag. Het weekblad baseert zich daarbij op bronnen binnen de CDU. Een officiële bevestiging van de partij is er vooralsnog niet.

De druk op Spahn neemt daarmee verder toe. Eerder op de dag riepen al meerdere prominente CDU-politici en partijafdelingen op tot zijn vertrek vanwege de ophef over het draagmoederschap waarmee hij en zijn echtgenoot in de Verenigde Staten een kind kregen. In Duitsland is draagmoederschap verboden en de CDU sprak zich eerder dit jaar opnieuw nadrukkelijk uit tegen legalisering.

De druk op Jens Spahn, de voorzitter van de gezamenlijke CDU/CSU-fractie in de Bondsdag, neemt verder toe. Binnen zijn eigen partij, de christendemocratische CDU, klinkt steeds vaker de roep om zijn vertrek. Aanleiding is zijn openbaar gemaakte keuze om samen met zijn partner via een draagmoeder in de Verenigde Staten een kind te krijgen. De discussie draait inmiddels niet alleen om draagmoederschap, maar ook om de vraag of een prominente politicus zich kan beroepen op mogelijkheden die in Duitsland zelf verboden zijn.

Kritiek uit de eigen partij groeit

Steeds meer CDU-politici spreken zich openlijk tegen Spahn uit. Voormalig fractieleider Wolfgang Bosbach zegt dat voor veel partijgenoten “de grens is bereikt”. Volgens hem zou een vertrek van Spahn de fractie kunnen behoeden voor een langdurige interne discussie die de partij schade toebrengt.

Ook Michael Brand, parlementair staatssecretaris op het Duitse ministerie voor Gezinszaken, is bijzonder kritisch. Volgens hem heeft Spahn misschien geen formele wet overtreden, maar wel een morele grens overschreden. Juist politici zouden volgens Brand dezelfde maatstaven moeten hanteren als de burgers voor wie zij wetten maken.

De affaire komt op een moment waarop Spahn al onder druk staat vanwege de nasleep van de omstreden mondkapjesinkopen tijdens de coronapandemie. Lees ook: Jens Spahn onder vuur om mondmaskers: “Ik ben nooit bevraagd”.

Ook lokale CDU-afdelingen keren zich tegen Spahn

Niet alleen landelijke politici uiten kritiek. De CDU-afdeling in Brilon, de geboorteplaats van bondskanselier Friedrich Merz, roept Spahn in een open brief op om af te treden als fractievoorzitter.

Volgens de lokale partijafdeling staat zijn beslissing op gespannen voet met de uitgangspunten die de CDU al jarenlang uitdraagt. Lokale politici zeggen bovendien steeds vaker vragen van kiezers te krijgen en vrezen dat de geloofwaardigheid van de partij hierdoor wordt aangetast.

Vrijdag riep ook de CDU in Mecklenburg-Voor-Pommeren Spahn op zijn functie neer te leggen.

Ethische bezwaren tegen draagmoederschap

CDU-Bondsdaglid Elisabeth Winkelmeier-Becker waarschuwt dat niet alles wat medisch mogelijk is, ook ethisch verantwoord is. Volgens haar mag menselijk leven geen handelswaar worden en mogen vrouwen niet worden gereduceerd tot hun biologische functie.

Ook vanuit de kerken klinkt stevige kritiek. De protestantse bisschop Ernst-Wilhelm Gohl wijst erop dat draagmoederschap in Duitsland verboden is. Wanneer juist een vooraanstaand politicus gebruikmaakt van een draagmoeder in het buitenland, roept dat volgens hem vragen op over geloofwaardigheid en dubbele moraal.

De katholieke bisschop Stefan Oster spreekt zelfs van “een echt schandaal”. Volgens hem heeft Spahn bewust gehandeld in strijd met de Duitse wetgeving en met de uitgangspunten van zijn eigen partij.

Ook steun binnen de conservatieve partijen

Niet iedereen binnen de CDU en CSU keert zich tegen Spahn. Oud-minister Andreas Scheuer (CSU) benadrukt dat de aandacht in de discussie vooral moet uitgaan naar het welzijn van het kind en niet naar politieke aanvallen op de ouders.

Politieke toekomst nog onduidelijk

Spahn verdedigde zijn keuze eerder in een podcast van Bild-journalist Paul Ronzheimer. Daarin zei hij dat hij lang met de beslissing had geworsteld. Over zijn politieke toekomst verklaarde hij dat de CDU/CSU-fractie zich daar in september over zal uitspreken.

Tegelijkertijd melden Duitse media dat de druk binnen de partij verder oploopt. Focus bericht, op basis van informatie van Bild, dat de partijtop mogelijk al eerder overleg voert over de ontstane situatie. Officieel bevestigd is dat niet. Wel had bondskanselier en CDU-leider Friedrich Merz eerder aangekondigd dat de kwestie in ieder geval aan de orde zal komen tijdens een vergadering van het CDU-partijbestuur.

Vooralsnog is onduidelijk of Spahn daadwerkelijk kan aanblijven als voorzitter van de CDU/CSU-fractie.