De Duitse partij Die Linke ligt opnieuw onder vuur vanwege antisemitisme binnen de eigen gelederen. De partijleiding wil daar nu harder tegen optreden en heeft een voorstel ingediend voor het partijcongres in juni. Daarmee probeert de top een slepende interne crisis te bezweren.
Het voorstel maakt duidelijk dat antisemitische standpunten geen plaats hebben binnen de partij en roept leden op tot meer verantwoordelijkheid in het debat over het Midden-Oosten.
Interne spanningen lopen op
Aanleiding voor het nieuwe voorstel zijn recente controverses binnen regionale afdelingen van Die Linke. Vooral een besluit van de partij in Nedersaksen zorgde voor felle kritiek. Daar werd het huidige zionisme expliciet afgewezen, een politiek-ideologische stroming die streeft naar het bestaan van een Joodse staat.
Tegelijk bevatte datzelfde document zware beschuldigingen aan het adres van Israël, waaronder de term “genocide” (volkerenmoord) voor het optreden in Gaza en “apartheid” in Israël en de bezette gebieden.
Deze combinatie van scherpe Israël-kritiek en omstreden formuleringen voedt al langer het debat over waar politieke kritiek ophoudt en antisemitisme begint.
Zware kritiek van buitenaf
De reactie liet niet lang op zich wachten. Josef Schuster, voorzitter van de Zentralrat der Juden in Deutschland (de koepelorganisatie van Joodse gemeenschappen in Duitsland), stelde dat Die Linke een voedingsbodem biedt voor Jodenhaat.
Ook binnen de partij zelf groeit de weerstand. Andreas Büttner, antisemitisme-commissaris van de deelstaat Brandenburg, stapte uit de partij. Hij spreekt van toenemende antisemitische tendensen binnen Die Linke.
Dit soort uittredingen is politiek gevoelig: Duitsland kent vanwege zijn geschiedenis een bijzonder scherp maatschappelijk debat over antisemitisme.
Partijleiding grijpt nu in
De partijleiders Ines Schwerdtner en Jan van Aken proberen met hun voorstel de regie terug te pakken. Opvallend is dat zij eerder juist probeerden het onderwerp te vermijden, om verdere verdeeldheid te voorkomen.
Nu kiezen ze voor een duidelijke lijn. In het voorstel staat expliciet dat Die Linke het bestaansrecht van Israël erkent en het zelfbeschikkingsrecht van Joden ondersteunt. Tegelijk benadrukt de partij ook het recht van Palestijnen op een eigen staat.
De partijtop pleit daarmee voor een zogenoemde tweestatenoplossing: twee onafhankelijke staten, Israël en Palestina, die naast elkaar bestaan.
Balanceren tussen twee kampen
Het voorstel laat zien hoe moeilijk de partij het heeft met interne verdeeldheid. Enerzijds veroordeelt Die Linke de aanval van Hamas op 7 oktober. Anderzijds spreekt het document over “systematische misdaden” van de Israëlische regering in Gaza.
Opvallend is dat de partijleiding ruimte laat voor verschillende interpretaties. Zo erkent het voorstel dat veel leden spreken van “genocide”, maar stelt het ook dat leden die daar juridisch aan twijfelen niet automatisch verdacht mogen worden gemaakt. Dat onderstreept hoe diep de scheidslijnen binnen de partij zijn.
Breder probleem binnen links Europa
De crisis bij Die Linke staat niet op zichzelf. In meerdere Europese landen worstelen linkse partijen met het Israël-Palestina-conflict en de vraag hoe ver kritiek op Israël kan gaan zonder antisemitisch te worden. Ook in Nederland leiden discussies over Gaza, Israël en antisemitisme regelmatig tot politieke spanningen, zowel binnen partijen als in het publieke debat.
Spannend partijcongres in juni
Het voorstel van de partijleiding wordt de komende maanden besproken binnen de regionale afdelingen. In juni moet het partijcongres in Potsdam beslissen over de definitieve koers. Dat congres kan bepalend worden voor de toekomst van Die Linke. Lukt het de partij om een duidelijke en breed gedragen lijn te formuleren, of blijft de interne verdeeldheid voortbestaan? Vooralsnog lijkt het laatste niet uitgesloten.
Wie de ontwikkelingen rond Die Linke beter wil begrijpen, doet er goed aan het bredere politieke landschap in Duitsland te kennen. In dit overzicht van de Duitse politieke partijen uitgelegd lees je hoe partijen zich tot elkaar verhouden en waar Die Linke precies staat binnen de Duitse politiek.
