De Duitse schrijver Uwe Timm ontvangt de Goethe-Preis 2026 van de stad Frankfurt am Main. Dat werd afgelopen dinsdag bekendgemaakt. De prestigieuze cultuurprijs, die eens in de drie jaar wordt uitgereikt, geldt als een van de belangrijkste literaire onderscheidingen van Duitsland. Aan de prijs is een bedrag van 50.000 euro verbonden. De officiële uitreiking vindt plaats op 28 augustus in de Paulskirche, op de geboortedag van Johann Wolfgang von Goethe.
“Een humanist door en door”
Volgens burgemeester Mike Josef is Timm “een humanist door en door” en bovendien “een van de grote literaire chroniqueurs van de Bondsrepubliek Duitsland”. De jury prijst vooral de breedte van zijn oeuvre, dat uiteenloopt van kinderboeken tot romans en essays over de Duitse geschiedenis. In de motivatie wordt benadrukt dat Timms werk “van diepste humaniteit” getuigt en de mogelijkheden van literatuur op wereldschaal onderzoekt. Ook zijn “bedachtzaam-kritische blik”, die hij volgens de jury eveneens op zichzelf richt, wordt expliciet genoemd.
Bekend van De ontdekking van de curryworst
De inmiddels 86-jarige Timm werd in 1940 geboren in Hamburg. Opvallend genoeg begon hij zijn loopbaan niet als schrijver, maar werkte hij eerst in het bontbedrijf van zijn vader. Later studeerde hij filosofie en germanistiek in München en aan de Sorbonne in Parijs. Zijn doorbraak kwam met de roman Heißer Sommer uit 1974, geïnspireerd door de protestbeweging van 1968. Een internationaal publiek bereikte hij vooral met Die Entdeckung der Currywurst uit 1993, dat ook in Nederland verscheen als De ontdekking van de curryworst. Het boek werd later verfilmd en vertaald in meer dan twintig talen.
Ook Nederlandse lezers kennen mogelijk titels als Mijn broer bijvoorbeeld, Halfschaduw, Rood en Sint-Jansnacht. Daarnaast verwierf Timm bekendheid met het kinderboek Rennschwein Rudi Rüssel, dat in Nederland als televisieserie werd uitgezonden onder de titel Rudi het racevarken.
Grote naam binnen de Duitse literatuur
Timm ontving in de loop der jaren talloze literaire prijzen, waaronder de Heinrich-Böll-Preis, de Lessing-Preis van Hamburg en het Bundesverdienstkreuz (Duitse federale onderscheiding voor bijzondere verdiensten). De Goethe-Preis van Frankfurt wordt sinds 1927 uitgereikt aan personen die volgens de stad een bijzondere creatieve bijdrage hebben geleverd “in de geest van Goethe”. Eerdere laureaten waren onder anderen Sigmund Freud, Hermann Hesse, Thomas Mann, Pina Bausch en Barbara Honigmann.
Met de onderscheiding krijgt opnieuw een schrijver erkenning die zich decennialang intensief heeft beziggehouden met thema’s als herinnering, Duitse geschiedenis en maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Nederlandse vertalingen van Uwe Timm
Enkele bekende werken van Uwe Timm verschenen ook in Nederlandse vertaling:
- De slangenboom (1987)
- De ontdekking van de curryworst (2005)
- Mijn broer bijvoorbeeld (2004)
- Halfschaduw (2010)
- Rood (2006)
- De macht van begeerte (2014)
- Sint-Jansnacht (1997)
