In twaalf Duitse deelstaten heeft de politie vandaag invallen gedaan bij jonge vermoedelijke leden van extreemrechtse groeperingen. Volgens het Duitse Openbaar Ministerie gaat het om 36 verdachten die gelinkt worden aan neonazistische jeugdgroepen als “Jung und Stark” en “Deutsche Jugend Voran”. De jongste verdachte zou pas 16 jaar oud zijn. De invallen vonden plaats in onder meer Berlijn, Brandenburg, Noordrijn-Westfalen, Saksen en Sleeswijk-Holstein. In totaal werden ongeveer vijftig panden doorzocht. Meer dan zeshonderd agenten waren bij de actie betrokken.
Jongeren radicaliseren via sociale media
Volgens de Duitse autoriteiten zijn de groepen sinds midden 2024 actief en organiseren zij zich grotendeels online. Via sociale media zouden jongeren met extreemrechtse ideeën met elkaar in contact komen, waarna regionale netwerken ontstaan. De Duitse veiligheidsdiensten zien die ontwikkeling al langer met zorg aan. Het Bundeskriminalamt (BKA) meldde eerder dat nieuwe extreemrechtse jeugdgroepen zich eerst “in de virtuele ruimte” vormden en daarna ook offline steeds zichtbaarder werden. De groepen zouden onder meer oproepen tot geweld tegen politieke tegenstanders en tegen mensen die zij als “vijanden” beschouwen. Daarbij richtten zij zich volgens justitie vooral tegen linkse activisten en de queer gemeenschap.
Geweld tegen linkse en queer doelwitten
De Duitse justitie verdenkt meerdere leden van gewelddadige aanvallen. Volgens de Bundesanwaltschaft (het federaal Openbaar Ministerie) werden slachtoffers door meerdere daders tegelijk mishandeld en raakten zij soms ernstig gewond. De groepen zouden daarnaast demonstraties en parades rond de Christopher Street Day (CSD) hebben verstoord. De CSD is in Duitsland een grote jaarlijkse manifestatie voor de rechten van lhbtiq+-gemeenschappen. Met name in Oost-Duitsland kwamen de afgelopen jaren steeds vaker extreemrechtse tegenprotesten bij CSD-evenementen in het nieuws. In plaatsen als Falkensee en Bernau demonstreerden jongeren van “Deutsche Jugend Voran” openlijk tegen queer evenementen.
“Grootste bedreiging van binnenuit”
De Duitse minister van Justitie Stefanie Hubig (SPD) noemde gewelddadig rechts-extremisme “de grootste bedreiging van binnenuit” voor Duitsland. Volgens haar is vooral zorgwekkend dat extreemrechtse groepen juist onder jongeren aanhang winnen. Ook Jan Redmann (CDU), minister van Binnenlandse Zaken van Brandenburg, sprak van een gevaarlijke ontwikkeling. Hij benadrukte dat de Duitse rechtsstaat niet zal toestaan dat jongeren door “vijanden van de democratie” worden geradicaliseerd.
Onderzoekers waarschuwen voor geweldcultuur
Onderzoekers wijzen erop dat de groepen qua omvang nog relatief beperkt zijn. Politicoloog Christoph Schulze van het Moses Mendelssohn Centrum in Potsdam spreekt van “enkele tientallen sterk betrokken leden” plus sympathisanten. Toch waarschuwt hij voor een duidelijke “geweldcultuur” binnen deze netwerken. Volgens Schulze zijn de groepen nog niet volledig georganiseerd, maar kunnen zij door online radicalisering snel groeien. De Duitse justitie zet nu zwaar in op het onderzoek. De verdachten worden onder meer beschuldigd van deelname aan een criminele organisatie — een juridisch middel dat in Duitsland als bijzonder zwaar wordt beschouwd.
Eerdere zaken tegen extreemrechtse jongeren
De invallen passen in een bredere reeks onderzoeken naar jonge extreemrechtse netwerken in Duitsland. Zo werd in Berlijn eerder al een vermeende leider van een soortgelijke groep veroordeeld tot ruim drie jaar gevangenisstraf wegens geweld, bedreiging en dwang. Ook de groep “Letzte Verteidigungswelle” kwam eerder in beeld bij Duitse onderzoekers. Leden daarvan worden verdacht van brandstichtingen en plannen voor aanslagen op asielzoekerscentra. De Duitse Verfassungsschutz (binnenlandse veiligheidsdienst) waarschuwt al langer voor een nieuwe generatie jonge radicale neonazi’s die zich vooral online organiseert en steeds gewelddadiger optreedt.
