De Duitse energietransitie krijgt mogelijk een zware klap. Grote offshore-projecten voor windenergie in de Noordzee en Oostzee dreigen stil te vallen nu energieconcern TotalEnergies volgens onderzoek van NDR en Süddeutsche Zeitung wil afzien van meerdere miljardenprojecten. Dat zou niet alleen gevolgen hebben voor de uitbreiding van duurzame energie in Duitsland, maar ook voor de aanleg van elektriciteitsnetten en mogelijk zelfs voor de Duitse stroomprijzen.
Miljardenbiedingen voor windparken
TotalEnergies zorgde in 2023 voor opschudding in de Duitse energiesector door bijna zes miljard euro te bieden op kavels voor offshore windparken voor de Duitse kust. Een jaar later kwam daar nog eens bijna twee miljard euro bovenop. Met die biedingen groeide het Franse energieconcern in korte tijd uit tot een van de belangrijkste spelers op de Duitse offshore-markt. Op de betrokken locaties zouden windparken met een gezamenlijke capaciteit van ongeveer 7,5 gigawatt moeten verrijzen. Dat is enorm: momenteel staat er voor minder dan 10 gigawatt aan offshore-vermogen voor de Duitse kust opgesteld. Volgens de Duitse media onderzoekt het bedrijf nu echter of het de projecten kan teruggeven.
Vertragingen en economische problemen
In een intern discussiedocument, dat volgens NDR en Süddeutsche Zeitung aan de redacties is voorgelegd, wijst TotalEnergies op vertragingen bij de uitbreiding van het elektriciteitsnet en veranderde economische omstandigheden. Daardoor zouden sommige projecten uit de aanbestedingsrondes van 2023 tot 2025 mogelijk niet meer uitvoerbaar zijn. Het concern wil volgens het document niet alleen van de projecten af, maar ook een deel van het eerder betaalde geld terugkrijgen.
TotalEnergies heeft tot nu toe ongeveer tien procent van de biedingssom betaald — bijna 800 miljoen euro — plus een waarborgsom van 750 miljoen euro. Juist die waarborg wil het bedrijf terugzien. Tegenover de Duitse media benadrukte een woordvoerder dat de ontwikkeling van de offshore-projecten nog steeds prioriteit heeft. Het document zou slechts een voorstel zijn om met de ontstane vertragingen om te gaan.
Gevolgen voor stroomprijzen en netuitbreiding
De mogelijke terugtrekking van TotalEnergies raakt een gevoelig punt in Duitsland. De opbrengsten van de offshore-veilingen zijn namelijk al grotendeels ingepland. Negentig procent van het geld zou worden gebruikt om netkosten en daarmee indirect ook stroomprijzen te beperken.
Als de miljardeninkomsten wegvallen, dreigt volgens het onderzoek vertraging van de uitbreiding van het Duitse stroomnet. Dat netwerk is essentieel voor de Energiewende, de Duitse omschakeling van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. Vooral in Noord-Duitsland wordt veel windenergie opgewekt, terwijl grote industriële verbruikers vaak in het zuiden van het land zitten.
Duitse overheid blijft voorlopig rustig
De Nederlandse-Duitse netbeheerder TenneT liet weten de ontwikkelingen met zorg te volgen. Het Duitse ministerie van Economische Zaken reageerde echter opvallend kalm. Volgens het ministerie staat in de wet duidelijk dat een toegewezen project niet zomaar kan worden teruggegeven. In de Duitse wet voor windenergie op zee staan bovendien deadlines en mogelijke boetes vastgelegd. Pas vanaf het najaar van 2027 zouden sancties kunnen volgen als belangrijke mijlpalen niet worden gehaald.
Discussie binnen offshore-sector
Binnen de Duitse offshore-sector heeft het voorstel van TotalEnergies inmiddels tot stevige discussies geleid. De brancheorganisatie BWO (Bundesverband Windenergie Offshore) werkt volgens de Duitse media aan een compromisvoorstel. Daarin zouden bedrijven hun projecten onder voorwaarden kunnen teruggeven, maar met beperkingen. Zo zouden zij later niet opnieuw op dezelfde locaties mogen bieden. Ook zouden onderzoeksgegevens van de projecten niet commercieel mogen worden doorverkocht.
Ook BP mogelijk in de problemen
Volgens het onderzoek zijn er bovendien signalen dat ook BP moeite heeft met Duitse offshore-projecten. Het concern bracht zijn offshore-activiteiten eerder onder in een joint venture. Volgens bronnen uit de sector worden kantoren in Berlijn en Hamburg inmiddels afgebouwd. Dat voedt de vrees dat meerdere grote energiebedrijven hun ambitieuze Duitse offshore-plannen mogelijk niet zullen uitvoeren.
