In 2024 gaf de Duitse staat bijna 47 miljard euro uit aan Bürgergeld – een stijging van 9,3 procent ten opzichte van het jaar ervoor. De toename hangt samen met inflatiecorrecties en hogere basisbedragen, die in 2023 en 2024 zijn doorgevoerd.
Volgens het ministerie van Sociale Zaken ging 52,6 procent van het totale bedrag naar Duitse staatsburgers en 47,4 procent naar mensen zonder Duits paspoort. Dat aandeel is vergelijkbaar met voorgaande jaren.
Een groot deel van de niet-Duitse ontvangers bestaat uit Oekraïense vluchtelingen (6,3 miljard euro) en mensen uit klassieke asyllanden als Afghanistan en Syrië (7,4 miljard euro).
Politieke kritiek en sociaal protest
AfD-parlementariër René Springer noemt de stijgende kosten „oncontroleerbaar” en vindt dat buitenlanders in principe uitgesloten zouden moeten worden van Bürgergeld.
Vakbonden en sociale organisaties waarschuwen echter voor uitsluiting, verdeeldheid en vreemdelingenhaat. „De sociale zekerheid is het fundament van onze democratie”, aldus DGB-bestuurslid Anja Piel.
Ook het SoVD verzet zich tegen pogingen om bevolkingsgroepen tegen elkaar uit te spelen. Bestuursvoorzitter Michaela Engelmeier noemt dit „brandgevaarlijk”, omdat het leidt tot haat en verdeeldheid in de samenleving.
Expert: „Dit is géén blijvende kostenstijging”
Arbeidsmarktonderzoeker Enzo Weber (IAB) spreekt de lezing van de AfD tegen. Hij wijst erop dat de stijging grotendeels voortkomt uit inflatiecorrecties. Voor 2025 en 2026 zijn geen nieuwe verhogingen voorzien, wat wijst op stabilisering.
Weber benadrukt dat het aandeel mensen in het Bürgergeld sinds het najaar van 2024 zelfs licht daalt.
Ook het relatief hoge aandeel buitenlanders is volgens hem logisch: zij hebben vaak nog geen arbeidsverleden in Duitsland en bouwen dus ook geen rechten op binnen de werkloosheidsverzekering. Dat maakt het Bürgergeld tot een noodzakelijke tussenstap.
“We moeten de basiszekerheid niet als probleem zien, maar als middel om mensen aan het werk te helpen”, aldus Weber. “Structurele werkloosheid is op de lange termijn veel duurder.”
???? Wat is Bürgergeld?
Het *Bürgergeld* is de Duitse vorm van een bestaansminimum voor mensen zonder (voldoende) inkomen. Het werd op 1 januari 2023 ingevoerd als opvolger van het beruchte *Hartz IV*-systeem.
Wie geen recht (meer) heeft op werkloosheidsuitkering (Arbeitslosengeld I) kan Bürgergeld aanvragen. Daarbij hoort ook hulp bij werkzoektrajecten, opleiding en integratie.
???? Vergelijking met Nederland: Het Bürgergeld is het best te vergelijken met de Nederlandse bijstandsuitkering (Participatiewet). Net als in Nederland geldt een vermogenstoets en worden ook partner- en gezinsinkomen meegeteld.
???? In 2024 bedroeg het maandbedrag voor een alleenstaande volwassene 563 euro (inclusief stijging).
Integratie verloopt traag – maar er is hoop
Uit cijfers van het IAB blijkt dat de arbeidsparticipatie van Oekraïners stijgt: van 24,8 procent in oktober 2023 naar 33,2 procent in 2024. Toch verloopt integratie via taalcursussen en opleidingen traag.
Volgens Weber moeten deze processen versneld worden: “We moeten investeren om op termijn de kosten te drukken.”
