Wie vandaag op Tweede Pinksterdag door Duitsland reist, kan op talloze plekken draaiende wieken, klapperende waterwielen en werkende maalinstallaties tegenkomen. Tijdens de jaarlijkse Duitse Molendag – officieel de Deutscher Mühlentag – openen in heel Duitsland ongeveer 650 historische molens hun deuren voor bezoekers.
Het landelijke evenement wordt georganiseerd door de Deutsche Gesellschaft für Mühlenkunde und Mühlenerhaltung (DGM), een organisatie die zich inzet voor het behoud van historische molens en het oude molenaarsvak. De Duitse Molendag vindt traditiegetrouw plaats op Pinkstermaandag en groeide de afgelopen decennia uit tot een van de grootste cultuurhistorische publieksdagen van Duitsland.
Molens draaien weer als vroeger
Bezoekers krijgen vandaag niet alleen de kans om historische molens van binnen te bekijken, maar ook om te zien hoe vroeger werd gemalen. Op veel locaties worden maalinstallaties daadwerkelijk in werking gezet. Dat geldt voor windmolens, watermolens, maar ook voor stoom- en motormolens.
Volgens de DGM draait het evenement niet alleen om techniek, maar vooral om levend cultureel erfgoed. Vrijwilligers en molenaars geven rondleidingen en leggen uit hoe het oude ambacht functioneerde voordat industriële maalbedrijven het overnamen.
Veel molens organiseren daarnaast kleine festivals met muziek, streekproducten en demonstraties. Daardoor heeft de Duitse Molendag ook een uitgesproken sociaal en regionaal karakter.
Nederlandse inspiratiebron
Bijzonder is dat Nederland indirect aan de basis stond van het landelijke Duitse initiatief. In de jaren negentig ontstond in Duitsland de wens om een nationale Molendag te organiseren, vergelijkbaar met evenementen die Nederlandse molenliefhebbers al sinds 1973 hielden.
Regionale Duitse molendagen, onder meer in Nedersaksen en langs de Westfälische Mühlenstraße in Noordrijn-Westfalen, bleken een groot succes. Dat leidde uiteindelijk in 1994 tot de eerste landelijke editie van de Duitse Molendag.
Voor Nederlandse bezoekers is dat extra interessant, omdat vooral in Noord-Duitsland veel historische verbindingen bestaan met de Nederlandse molencultuur. In grensregio’s zijn bovendien regelmatig Nederlandse molentypen en invloeden terug te zien.
Molens zoeken via online databank
De organisatie heeft een uitgebreide online databank beschikbaar gesteld waarmee bezoekers eenvoudig deelnemende molens kunnen zoeken. Via de zoekfunctie kunnen bezoekers filteren op deelstaat, stad of regio en zelfs complete molenroutes samenstellen.
De databank bevat daarnaast informatie over openingstijden, rondleidingen en speciale programma’s per molen.
De Mühlendatenbank is hier te vinden:
Mühlendatenbank van de DGM
Cultureel erfgoed met politieke steun
De centrale opening van de Duitse Molendag wordt ieder jaar georganiseerd door een andere regionale afdeling van de DGM. Opvallend is dat de bescherming van molens in Duitsland ook politieke steun geniet. De beschermheer of beschermvrouwe van het evenement is meestal de minister-president van de betreffende deelstaat.
Daarmee onderstrepen de Duitse deelstaten het belang van molens als cultureel erfgoed en toeristische trekpleister. Zeker in landelijke regio’s spelen historische molens nog altijd een zichtbare rol in het regionale identiteitsgevoel.
Pinksteruitje met historische sfeer
Voor veel Duitsers is de Duitse Molendag inmiddels een vaste traditie op Tweede Pinksterdag geworden. Het evenement combineert techniek, geschiedenis, natuur en streekcultuur en trekt jaarlijks duizenden bezoekers.
Wie vandaag in Duitsland onderweg is, hoeft vaak niet ver te zoeken: in vrijwel iedere deelstaat draaien ergens historische wieken of waterraderen weer alsof de tijd heeft stilgestaan.