Wie aan Groenland denkt, ziet vaak eindeloze ijsvlaktes, iglo’s en een afgelegen poolgebied voor zich. Een nieuwe tentoonstelling in Frankfurt probeert juist dat beeld te corrigeren. Onder de titel ‘Groenland – Not For Sale – Kalaallit Nunaat Forever’ laat de Frankfurter Kunstverein zien hoe veelzijdig het grootste eiland ter wereld werkelijk is.
De tentoonstelling komt op een moment waarop Groenland wereldwijd meer aandacht krijgt. Aanleiding waren onder meer de uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump, die eerder dit jaar opnieuw benadrukte dat de Verenigde Staten Groenland om strategische redenen zouden willen verwerven. In Frankfurt staat echter niet de internationale politiek centraal, maar vooral de bevolking van Groenland zelf.
Groenlandse identiteit en koloniale geschiedenis
Een belangrijk onderdeel van de tentoonstelling is gewijd aan kunstenaar en activiste Julie Edel Hardenberg, die in het Groenlands bekendstaat als Paneeraq. Haar werk onderzoekt vragen rond identiteit, afkomst en de langdurige relatie tussen Groenland en Denemarken.
De meer dan tweehonderd jaar durende koloniale geschiedenis speelt daarbij een belangrijke rol. Hardenberg gebruikt onder meer haarmotieven om de spanning tussen de inheemse Groenlandse bevolking en de Deense invloed zichtbaar te maken.
Ook een gevoelig hoofdstuk uit de recente geschiedenis komt aan bod. Bezoekers worden herinnerd aan een omstreden Deense bevolkingspolitiek waarbij meisjes en jonge vrouwen, vaak zonder hun medeweten, een spiraaltje kregen geplaatst om zwangerschappen te voorkomen. Dat leidde in veel gevallen tot medische problemen.
Waarom Groenland de hele wereld aangaat
Het tweede deel van de tentoonstelling richt zich op de betekenis van Groenland voor de toekomst van de planeet. Wetenschappers leggen uit welke inzichten ijskernen uit Groenlandse gletsjers opleveren over de geschiedenis van het klimaat op aarde.
Tegelijkertijd maakt de tentoonstelling duidelijk welke gevolgen de opwarming van de aarde heeft. Jaarlijks verdwijnt een enorme hoeveelheid ijs. Dat draagt wereldwijd bij aan een stijgende zeespiegel en bedreigt kustgebieden ver buiten het Noordpoolgebied.
Van ijsvlakte naar landbouwgrond
De klimaatverandering brengt niet alleen risico’s met zich mee. In Groenland ontstaan ook nieuwe mogelijkheden voor landbouw. Op landbouwscholen wordt geëxperimenteerd met koudebestendige gewassen zoals gerst.
Daarnaast worden door het terugtrekken van het ijs steeds meer grondstoffen bereikbaar. Vooral zeldzame aardmetalen trekken de aandacht van zowel Europa als de Verenigde Staten. Deze metalen zijn belangrijk voor onder meer batterijen, chips en andere technologieën.
Daar staat volgens de tentoonstelling een hoge prijs tegenover: de winning van deze grondstoffen kan grote schade toebrengen aan natuur en landschap.
Traditioneel dorp tegenover moderne hoofdstad
De tentoonstelling laat ook zien hoe uiteenlopend het dagelijks leven in Groenland is. In het noordelijke dorp Kullorsuaq leven ongeveer vierhonderd inwoners grotendeels van visserij en jacht. Hoewel internet beschikbaar is, blijft het dorp relatief geïsoleerd van de buitenwereld.
Daartegenover staat de hoofdstad Nuuk, waar ruim een derde van de Groenlandse bevolking woont. Hier bevinden zich onder meer een universiteit, culturele instellingen en een actieve kunst- en muziekscene. Bezoekers horen in videointerviews uiteenlopende stemmen uit de Groenlandse samenleving, van kunstenaars tot muzikanten.
Toerisme als nieuwe uitdaging
Niet alleen politici en bedrijven hebben hun blik op Groenland gericht. Ook het toerisme groeit snel. Steeds meer reizigers willen de beroemde ijsbergen en de UNESCO-werelderfgoedlocatie Diskobaai bezoeken.
De tentoonstelling laat zien dat die ontwikkeling gevolgen heeft. Voor de uitbreiding van de luchthaven bij Ilulissat werd een bergtop verwijderd en werden miljoenen kubieke meters gesteente gebruikt om het terrein uit te breiden. Daarmee stelt de expositie de vraag hoe Groenland economische ontwikkeling kan combineren met bescherming van zijn unieke landschap.
De tentoonstelling in Frankfurt presenteert Groenland daarmee niet als een afgelegen ijswereld, maar als een samenleving die voor grote keuzes staat op het gebied van identiteit, klimaat, grondstoffen en toerisme.
Praktische informatie
Tentoonstelling:
Groenland – Not For Sale – Kalaallit Nunaat Forever
Locatie:
Frankfurter Kunstverein
Steinernes Haus am Römerberg
Markt 44
D-60311 Frankfurt am Main
Openingstijden:
Dinsdag t/m zondag: 11.00 – 19.00 uur
Donderdag: 11.00 – 21.00 uur
Maandag gesloten
De tentoonstelling belicht de cultuur, identiteit, klimaatuitdagingen en toekomst van Groenland vanuit het perspectief van de inwoners van het eiland.
