Een tijdperk loopt ten einde
Na vijftien jaar aan de macht heeft Winfried Kretschmann (Groenen) officieel afscheid genomen als minister-president van Baden-Württemberg, een deelstaat in het zuidwesten van Duitsland. Met zijn lange ambtstermijn is hij de langstzittende regeringsleider in de geschiedenis van de deelstaat. De ceremonie vond plaats in het Neue Schloss in Stuttgart en kreeg een opvallend feestelijk karakter, met muziek, toespraken en een publieke afsluiting. Daarmee werd onderstreept dat het vertrek van Kretschmann meer is dan een formeel moment: het markeert het einde van een politiek tijdperk.
Van groene outsider tot ‘landsvader’
Kretschmann was in 2011 de eerste politicus van de Groenen die minister-president werd in Duitsland. Dat juist Baden-Württemberg – traditioneel een conservatieve en economisch sterke deelstaat – hem jarenlang bleef steunen, geldt als bijzonder. Volgens oud-bondspresident Joachim Gauck had Kretschmann een verbindende politieke stijl. Hij liet zien dat leiderschap niet afhankelijk is van harde retoriek, maar juist van vertrouwen en consistentie. Zijn verkiezing noemde Gauck “cultureel vormend” voor Duitsland.
Ook vicepremier en minister van Binnenlandse Zaken Thomas Strobl (CDU) sprak van een historisch moment. De samenwerking tussen de Groenen en de christendemocratische CDU – in Duitsland een zogeheten “groen-zwarte coalitie” – verliep onder Kretschmann opvallend stabiel. Volgens Strobl laat hij “gigantische sporen” na.
Politiek van compromis en verantwoordelijkheid
In zijn afscheidstoespraak benadrukte Kretschmann het belang van compromis in de politiek. Verschillen tussen mensen moeten volgens hem niet worden weggepoetst, maar juist erkend. Het zoeken naar overeenstemming is, zo stelde hij, geen zwakte maar de kern van de democratie. Daarbij verwees hij onder meer naar de Duits-Amerikaanse filosofe Hannah Arendt en socioloog Hartmut Rosa. Zijn boodschap: politiek draait om verantwoordelijkheid, samenhang en het besef dat democratie alleen werkt als mensen elkaar blijven opzoeken.
Een persoonlijke en emotionele afsluiting
De 77-jarige Kretschmann toonde zich zichtbaar geraakt tijdens de ceremonie. Hij sprak van dankbaarheid dat hij zo lang leiding mocht geven aan “dit sterke en mooie land”. Zijn slotwoorden noemde hij zelf een liefdesverklaring aan Baden-Württemberg, zijn inwoners en de democratische rechtsstaat. De ceremonie werd omlijst met muziek – van klassiek ballet tot een aria uit Mozart en zelfs een medley van Frank Sinatra – en afgesloten met een optreden van een militair orkest, waarbij ook burgers aanwezig waren.
Opvolging door Cem Özdemir
Met het afscheid is Kretschmann nog niet direct uit functie. De officiële machtsoverdracht volgt op 13 mei, wanneer Cem Özdemir (Groenen) naar verwachting wordt gekozen als zijn opvolger. Daarmee blijft Baden-Württemberg voorlopig onder leiding van de Groenen – iets wat vijftien jaar geleden nog ondenkbaar leek in deze traditioneel conservatieve regio.
