De Duitse minister van Verkeer Patrick Schnieder (CDU) wil de magneetzweeftrein opnieuw een toekomst geven in Duitsland. Nieuwe, moderne varianten van deze technologie zouden in de toekomst kunnen worden ingezet in het stedelijk openbaar vervoer, als alternatief voor metro’s en trams.
Volgens het ministerie kan de technologie vooral interessant zijn in gebieden waar klassieke spoorlijnen moeilijk aan te leggen zijn, bijvoorbeeld door complexe geografie of beperkte ruimte in steden. Het plan betekent een opvallende heropleving van een technologie die in Duitsland lange tijd als een mislukte belofte werd beschouwd.
Heropening van financieringsregels
Om nieuwe projecten mogelijk te maken wil de federale regering het Gemeindeverkehrsfinanzierungsgesetz (GVFG) aanpassen. Dit is een Duitse wet waarmee de federale overheid grote infrastructuurprojecten in het openbaar vervoer financieel ondersteunt.
Via deze regeling kan de Duitse staat tot 90 procent van de kosten van lokale vervoersprojecten meefinancieren. Voor dit jaar is daarvoor ongeveer twee miljard euro beschikbaar.
Volgens het ministerie moeten met de wetswijziging ook innovatieve vervoersconcepten, zoals magneetzweefsystemen, voor deze subsidies in aanmerking kunnen komen. Het idee is dat nieuwe systemen kunnen concurreren met bestaande vormen van stedelijk railvervoer zoals metro’s of trams.
Wat is een magneetzweeftrein?
Bij een magneetzweeftrein zweeft de trein boven de baan door magnetische krachten. Hierdoor is er nauwelijks wrijving met het spoor. Het resultaat is een zeer snelle en stille trein die theoretisch hogere snelheden kan bereiken dan klassieke spoorlijnen.
Duitsland speelde in de ontwikkeling van deze technologie lange tijd een leidende rol. Het bekendste project was de Transrapid, een hogesnelheidsmagneetzweeftrein die al in de jaren tachtig werd ontwikkeld. De technologie werd uiteindelijk echter nauwelijks in Duitsland zelf toegepast.
Het mislukte Transrapid-project
Rond de eeuwwisseling was er een concreet plan voor een Transrapid-lijn tussen Hamburg en Berlijn. Die verbinding moest de eerste commerciële toepassing van de technologie in Duitsland worden. Het project werd in 2000 echter stopgezet. De kosten liepen sterk op en er ontstonden steeds meer twijfels over het nut van de verbinding. Sindsdien wordt de magneetzweeftrein in Duitsland vooral gezien als een technologisch experiment dat economisch moeilijk haalbaar bleek. Ironisch genoeg werd de technologie wel succesvol geëxporteerd. In de Chinese stad Shanghai rijdt sinds 2004 een Transrapid-verbinding tussen de luchthaven en de stad.
Waarom Duitsland opnieuw kijkt naar de technologie
Dat de Duitse regering nu opnieuw naar magneetzweeftreinen kijkt, past in een bredere discussie over innovatie in het openbaar vervoer. Veel Duitse steden kampen met overvolle infrastructuur, hoge bouwkosten en complexe vergunningstrajecten. Nieuwe transportsystemen zouden volgens voorstanders sneller en flexibeler kunnen worden aangelegd.
Tegelijkertijd probeert de Duitse regering het openbaar vervoer aantrekkelijker te maken als alternatief voor de auto, in het kader van klimaatbeleid en stedelijke mobiliteit.
Of de plannen daadwerkelijk leiden tot concrete projecten is echter nog onzeker. Duitsland heeft in het verleden vaker ambitieuze infrastructuurprojecten aangekondigd die uiteindelijk niet zijn gerealiseerd. Voorlopig staat vooral de vraag centraal of de magneetzweeftrein na decennia van discussie alsnog een praktische rol kan krijgen in het dagelijkse vervoer van Duitse steden.
