In de Duitse havenstad Hamburg laait het debat over de oorlog in Oekraïne opnieuw op. Niet over de schuldvraag – daarover zijn alle partijen het eens – maar over de vraag hoe ver politieke solidariteit moet gaan. De christendemocratische CDU eist dat de stedenband met Sint-Petersburg definitief wordt beëindigd. De regeringspartijen SPD en Groenen houden vast aan een ‘pauze’, om contact met de Russische civiele samenleving niet volledig te verbreken. Het debat raakt aan een bredere Duitse worsteling: hoe ver reikt politieke symboliek in oorlogstijd – en wat is effectieve steun?
Hamburgs stedenband onder druk
Hamburg onderhoudt al decennia een officiële stedenband met Sint-Petersburg. Sinds de Russische aanval op Oekraïne ligt die samenwerking stil. De CDU-fractie in het Hamburgse deelstaatparlement vindt dat niet ver genoeg gaan. Fractievoorzitter Dennis Thering stelt dat een stad waarvan de politieke leiding een aanvalsoorlog legitimeert, geen partner kan zijn van de stad Hamburg.
De CDU pleitte daarom voor een formele beëindiging van de stedenband én voor een nieuwe officiële partnerschap met Kiev. Dat voorstel kreeg echter geen meerderheid.
Symboliek of strategie?
Voor SPD en Groenen is een volledige breuk vooral symbolisch. Volgens SPD-fractievoorzitter Dirk Kienscherf moet het onderscheid worden gemaakt tussen het Kremlin en de Russische samenleving. Met president Vladimir Poetin wil men niets te maken hebben, maar contacten met Russische burgers en democratische krachten moeten volgens hem in principe mogelijk blijven. De stedenband blijft daarom ‘bevroren’ in plaats van opgeheven.
Die lijn past in een bredere Duitse traditie van dialoog en maatschappelijke uitwisseling, zelfs in tijden van politieke spanningen. Duitsland heeft historisch sterk ingezet op Städtepartnerschaften (stedenbanden) als instrument van verzoening en democratische opbouw – ook na de Tweede Wereldoorlog en tijdens de Koude Oorlog.
Steun aan Oekraïne: van woorden naar daden
Dat Hamburg Oekraïne actief steunt, staat buiten kijf. Eerder deze week legden de Bürgerschaft (het parlement van de stadstaat Hamburg) en de Hamburgse Senaat samen kransen bij de Alsterg. Tijdens de plechtigheid klonk traditionele Oekraïense muziek.
Maar het blijft niet bij symboliek. De stad levert 29 stroomgeneratoren aan Oekraïne, bedoeld om de energievoorziening in door Russische aanvallen getroffen gebieden draaiende te houden. Tien exemplaren zijn al in Kyiv aangekomen.
Ook de Handelskammer Hamburg, de Kamer van Koophandel, doneert via aangesloten bedrijven extra generatoren. Volgens de Senaat zijn sinds het begin van de oorlog honderden pallets met hulpgoederen, ambulances, bussen en medisch materiaal vanuit Hamburg naar de regio Kiev gestuurd.
Solidariteits- en toekomstpact tussen Hamburg en Kiev
Kort na het begin van de oorlog sloten Hamburgs burgemeester en de burgemeester van Kiev Vitali Klitsjko een ‘Pakt voor Solidariteit en Toekomst’. Onder dat samenwerkingsverband wordt al vier jaar humanitaire noodhulp georganiseerd voor de regio rond de Oekraïense hoofdstad.
Daarmee kiest Hamburg feitelijk al partij: de steun aan Kiev is concreet en structureel. De discussie over Sint-Petersburg gaat dus minder over hulp aan Oekraïne en meer over politieke positionering richting Rusland.
Wat zegt dit over Duitsland?
De discussie in Hamburg weerspiegelt een bredere spanning in Duitsland: enerzijds de wens om moreel duidelijk afstand te nemen van Rusland, anderzijds het besef dat diplomatieke en maatschappelijke kanalen ooit weer nodig kunnen zijn.
In dat spanningsveld zoeken Duitse steden en deelstaten hun eigen koers. Hamburg kiest voorlopig voor een tussenweg: geen samenwerking met de machthebbers in Sint-Petersburg, maar ook geen definitieve breuk.
