Aan de grens met Polen zijn de beelden van vroeger terug: controleposten, tenten, wachtrijen. Duitsland voert sinds kort veel strengere grenscontroles uit. Ook asielzoekers worden daarbij systematisch teruggestuurd. Maar de juridische basis is wankel – en de grenspolitie loopt op haar tandvlees.
De Duitse grenspolitie voert sinds een week in verhoogd tempo grenscontroles uit aan onder meer de grens met Polen. In Frankfurt (Oder) worden automobilisten steekproefsgewijs gecontroleerd onder geïmproviseerde tentdaken. Wat begon als tijdelijke maatregel is inmiddels uitgegroeid tot een grootschalige operatie met meer dan 50 mobiele controleposten, opgebouwd uit tenten, containers en paviljoens.
De aanleiding is een beleidswijziging van de federale overheid: ook asielzoekers worden voortaan direct aan de grens teruggestuurd, tenzij ze bijvoorbeeld minderjarig zijn en alleen reizen, hoogzwanger zijn of ernstig ziek. Deze nieuwe praktijk leidt tot juridische discussies, want volgens EU-regels mag deze aanpak eigenlijk alleen aan de buitengrenzen van de Europese Unie worden toegepast.
De Duitse bondspolitie ziet zich hierdoor geconfronteerd met een dilemma. Ze moet enerzijds de nationale instructies opvolgen, maar anderzijds EU-recht negeren. “We hopen dat een rechter hier snel duidelijkheid over geeft,” zegt vakbondsman Heiko Teggatz van de politiebond DPolG. De politie vreest nu al voor juridische repercussies en vraagt om bescherming tegen mogelijke aanklachten.
Ondertussen dreigt de politie organisatorisch vast te lopen. De grootschalige grensoperaties vergen enorme mankracht, waarvoor nu al hele eenheden van de federale reservepolitie worden ingezet – normaal gereserveerd voor voetbalwedstrijden, demonstraties of staatsbezoeken. Politiebureaus op luchthavens of stations leveren personeel in, net als opleidingsinstituten.
Volgens Teggatz is dit op de lange termijn onhoudbaar. Zijn bond pleit ervoor om snel extra administratief personeel aan te nemen, omdat de opleiding van nieuwe agenten jaren duurt. Ook met extra mankracht blijft het echter onmogelijk om de bijna 4000 kilometer lange landsgrens volledig af te dekken. Dat blijkt ook uit gevonden kleding en vreemde valuta langs de rivier de Oder – sporen van mensen die Duitsland onopgemerkt binnen zijn gekomen.
Wat zijn irreguliere binnenkomsten?
Volgens het Duitse migratiebureau (BAMF) gaat het bij “irreguliere” of “onrechtmatige” binnenkomsten om personen die zonder verblijfsrecht of registratie het land binnenkomen en verblijven. De grenspolitie spreekt van “unerlaubte Einreisen”.
Zodra iemand na zo’n binnenkomst direct asiel aanvraagt, wordt het uitzettingsproces tijdelijk opgeschort tot het asielverzoek is behandeld. Vluchtelingenorganisaties en migratieonderzoekers benadrukken dat migratie op zich geen misdrijf is en daarom niet als “illegaal” moet worden bestempeld.
