Zo zou ik mijn verslag over deze middag kunnen beginnen. Ik kwam uit kantoor en liep niet naar de U-Bahn, maar richting Unter den Linden. Ik zag Duitse vlaggen, hoorde getrommel en liep naar de demonstratie voor wat foto’s en een filmpje voor Duitsland Vandaag.
Maar wie demonstreerden hier?
Ik zag veel borden met “Merz weg” en daar kon ik me wel iets bij voorstellen. Ook zag ik vlaggen met daarop de woorden peace en vrede. Wat mij verontrustte, was wie er van die kritiek gebruik leek te maken. Iets klopte er niet. Ik voelde dat dit geen vreedzame demonstratie was, ook al werd soms die indruk gewekt. Mijn gevoel vertelde me dat hier meer aan de hand was.
Een van de organisatoren schreeuwde door een megafoon dat de WDR aanwezig was en dat ze die niet nodig hadden. Het was tijd voor nieuwe media. Het woord Lügenpresse werd volgens mij bewust niet gebruikt, maar zijn boodschap kwam op hetzelfde neer.
Op spandoeken las ik: “Vrije media, vrije meningen, vrije mensen”. De man met de megafoon schreeuwde dat ze het zat waren zich door de media te laten manipuleren. Het was tijd voor nieuwe media!
Nu drong het tot me door waar ik me bevond. “Ik ben niet in oorlog met Rusland”, las ik op een bord dat een van de deelnemers omhooghield. Ondertussen klonk er tromgeroffel en zag ik overal grote Duitse vlaggen. Uit de luidsprekers van de demonstratiewagen schalde luid Moskau van Dschinghis Khan.
Ik zag mannen en vrouwen in zwarte T-shirts met teksten in Frakturschrift. “Wir sind das Volk”, las ik, en “Zum Wohle des Deutschen Volkes”.
Ik kneep in mijn hand. Auw, ik droomde niet. Ik keek op mijn telefoon. 8 juni 2026.
Dit waren angstaanjagende beelden.
Waarom?
Omdat hier duizenden ontevreden mensen rondliepen en ik de indruk kreeg dat een deel van hen zich liet meeslepen door krachten die iets heel anders wilden dan kritiek op Merz alleen.
Ik begon dit stukje met de woorden: “Het gevaar komt van binnen, niet van buiten.” Daarmee bedoel ik dat de vijand vaak in onszelf zit en dat het de kunst is dat in te zien en ermee om te gaan. Het gevaar van projectie liep vandaag in de vorm van duizenden mensen over Unter den Linden richting de Brandenburger Tor.
Ik voelde hoe ik hier tegenin wilde gaan, maar hoe doe je dat tegenover duizenden mensen?
De beelden riepen bij mij associaties op met de beroemde uitspraak van Max Liebermann: “Ich kann nicht so viel fressen, wie ich kotzen möchte.” Dat was in 1933. De historische situatie is uiteraard niet dezelfde, maar de afkeer die uit die uitspraak spreekt, voelde ik vanmiddag ook.
Het zijn onstuimige tijden.