Een duidelijke meerderheid van de Duitsers vindt de recente militaire aanval van de Verenigde Staten en Israël op Iran niet gerechtvaardigd. Dat blijkt uit een nieuwe representatieve peiling van ARD-DeutschlandTrend. Tegelijk groeit in Duitsland de angst voor een verdere escalatie van het conflict en voor economische gevolgen, zoals stijgende olieprijzen.
De peiling geeft ook een inkijk in hoe Duitsers momenteel kijken naar internationale machtsverhoudingen, de rol van bondgenoten en de stabiliteit van de wereldorde.
Meer dan de helft vindt aanval niet gerechtvaardigd
Volgens de peiling vindt 58 procent van de Duitsers de aanval van de Verenigde Staten en Israël op het Iraanse regime niet gerechtvaardigd. Slechts een kwart van de ondervraagden (25 procent) steunt de militaire actie.
De resultaten laten zien dat er in Duitsland traditioneel grote terughoudendheid bestaat tegenover militaire interventies. Historisch gezien ligt dat percentage zelfs nog hoger. Toen de Verenigde Staten en Groot-Brittannië in 2003 Irak binnenvielen, wees ongeveer 80 procent van de Duitsers die oorlog af.
Ook een recente Amerikaanse interventie in Venezuela begin dit jaar stuitte op nog meer weerstand: destijds vond 72 procent van de Duitsers de actie onterecht.
Groeiende angst voor een instabiele wereld
Naast de specifieke vraag over Iran laat de peiling een bredere trend zien: veel Duitsers ervaren de internationale situatie als steeds dreigender. Maar liefst 77 procent vindt de politieke situatie in de wereld momenteel bedreigend voor Duitsland. Dat is een duidelijke stijging vergeleken met begin 2022, vlak voordat Rusland Oekraïne binnenviel. Toen vond 54 procent de internationale situatie bedreigend.
Een overweldigende meerderheid – 85 procent – vreest dat in de wereldpolitiek steeds vaker het recht van de sterkste geldt. Voor veel Duitsers is dat een signaal dat internationale regels en verdragen aan betekenis verliezen.
Angst voor economische gevolgen
Het conflict rond Iran wordt ook gezien als een mogelijke economische bedreiging. Vier op de vijf Duitsers vrezen dat de internationale handel – met name in olie – ernstig verstoord kan raken. Die angst is niet geheel theoretisch. In Duitsland zijn de benzineprijzen deze week opnieuw boven de grens van twee euro per liter gestegen. Voor een exportland als Duitsland zijn geopolitieke spanningen altijd extra gevoelig. De Duitse economie is sterk afhankelijk van internationale handelsroutes en stabiele energieprijzen.
Vrees voor uitbreiding van de oorlog
Een groot deel van de bevolking vreest dat het conflict verder kan escaleren. Driekwart van de Duitsers denkt dat de oorlog zich kan uitbreiden naar andere landen. Ook de humanitaire situatie speelt een rol in de publieke opinie. Ongeveer 71 procent maakt zich zorgen over de bevolking van Iran.
Daarnaast vreest twee derde van de Duitsers dat de veiligheid in Europa kan verslechteren. Opvallend is dat de angst voor verdere Russische agressie in Europa momenteel iets minder op de voorgrond staat: 55 procent vreest nog steeds dat Rusland andere Europese landen zou kunnen aanvallen, maar dat is minder dominant in het publieke debat dan voorheen.
Weinig vertrouwen in grote machten
Het vertrouwen van Duitsers in belangrijke internationale partners blijft laag. Slechts 15 procent beschouwt de Verenigde Staten als een betrouwbare partner voor Duitsland. Rusland scoort nog lager: slechts 12 procent heeft vertrouwen in Moskou.
Het oordeel over Israël ligt eveneens laag: 17 procent van de Duitsers noemt Israël een partner waarop Duitsland kan vertrouwen.
Traditionele Europese partners worden wel positiever beoordeeld. Frankrijk en Groot-Brittannië gelden voor de meeste Duitsers nog steeds als betrouwbare bondgenoten. Het oordeel over Oekraïne blijft verdeeld: ongeveer vier op de tien Duitsers vertrouwen het land, terwijl bijna de helft twijfels heeft.
Politieke verschuivingen in Duitsland
De internationale spanningen spelen zich af tegen een achtergrond van binnenlandse politieke verschuivingen. Als er nu verkiezingen voor de Bondsdag zouden zijn, zou de CDU/CSU – de christendemocratische Unie van bondskanselier Friedrich Merz – uitkomen op 28 procent. Dat is twee procentpunt meer dan een maand geleden.
De rechts-populistische AfD zou volgens de peiling op 23 procent staan. De sociaaldemocratische SPD komt uit op 14 procent, gevolgd door de Groenen met 13 procent en Die Linke met 9 procent. De liberale FDP staat historisch laag en zou momenteel buiten het parlement kunnen vallen.
Matige tevredenheid over regering-Merz
De coalitie van CDU/CSU en SPD onder bondskanselier Friedrich Merz krijgt nog steeds een kritisch oordeel van de bevolking. Slechts een kwart van de Duitsers is tevreden over het werk van de regering. Toch is dat een lichte verbetering ten opzichte van een maand eerder. Vooral de inhoudelijke resultaten van de regering overtuigen weinig kiezers: bijna vier op de vijf Duitsers zijn ontevreden over wat de coalitie tot nu toe heeft bereikt.
Wel wordt het onderlinge functioneren van de regeringspartijen iets minder kritisch beoordeeld dan dat van de vorige regering – de zogenoemde Ampel-coalitie van SPD, Groenen en FDP die tot 2025 regeerde.
Internationale spanningen beïnvloeden Duitse politiek
De peiling laat zien hoe sterk internationale conflicten inmiddels doorwerken in het politieke klimaat in Duitsland. Angst voor oorlog, economische onzekerheid en wantrouwen tegenover grote machten vormen een nieuwe achtergrond voor het Duitse politieke debat. Voor een land dat na de Tweede Wereldoorlog sterk heeft ingezet op diplomatie, internationale samenwerking en economische stabiliteit, zijn deze ontwikkelingen bijzonder gevoelig.
De Duitse politieke partijen uitgelegd
