BSW wil alsnog de Bondsdag in
Bijna een jaar na de Duitse Bondsdagverkiezingen van februari 2025 stapt het Bündnis Sahra Wagenknecht – Vernunft und Gerechtigkeit (BSW) opnieuw naar het Bundesverfassungsgericht (Bundesverfassungsgericht). De partij wil een volledige hertelling van alle uitgebrachte stemmen afdwingen en hoopt zo alsnog de kiesdrempel van vijf procent te overschrijden.
Het verzoek tot hertelling wordt op 18 februari ingediend in Karlsruhe, waar het Constitutioneel Hof is gevestigd. Wanneer en hoe snel de hoogste Duitse rechters een besluit nemen, is nog onduidelijk.
Net onder de kiesdrempel
Volgens de officiële einduitslag behaalde het BSW bij de Bondsdagverkiezingen van 23 februari 2025 precies 4,981 procent van de zogenoemde tweede stemmen. Daarmee bleef de partij net onder de wettelijk vereiste kiesdrempel van vijf procent. Landelijk kwam het BSW 9.529 stemmen tekort voor een zetelverdeling.
De partij betwijfelt echter de juistheid van deze uitslag. Volgens eigen berekeningen zouden er bij de telling fouten zijn gemaakt, waardoor het BSW in werkelijkheid recht zou hebben op ongeveer 35 zetels in de Bondsdag.
Gevolgen voor de regering
Als uit een hertelling blijkt dat het BSW alsnog boven de vijf procent uitkomt, heeft dat directe gevolgen voor de machtsverhoudingen in Berlijn. De huidige zwart-rode coalitie zou haar parlementaire meerderheid verliezen. Dat zou betekenen dat bondskanselier Friedrich Merz afhankelijk wordt van een extra coalitiepartner, moet regeren met een minderheidskabinet of zelfs geconfronteerd kan worden met nieuwe verkiezingen.
Vertrouwen in de democratie
Partijoprichter Sahra Wagenknecht noemt de gang naar het Constitutioneel Hof een principiële zaak. Volgens haar staat het vertrouwen in de democratie op het spel. Omdat de verkiezingsuitslag historisch nipt was en er volgens haar “aantoonbare onregelmatigheden” zijn vastgesteld, acht zij het zelfs waarschijnlijk dat het BSW feitelijk meer dan vijf procent van de stemmen heeft behaald.
Na de verkiezingen liet de partij zelf stemmen controleren. Daarbij zouden verschillende soorten afwijkingen zijn gevonden. Volgens partijvoorzitter Amira Mohamed Ali zijn BSW-stemmen in sommige gevallen aan andere partijen toegerekend, vooral aan Bündnis Deutschland, vanwege de gelijkenis in naam. Daarnaast zouden geldige stemmen zijn gemist door een ongunstige plaatsing van de partij op het stembiljet en zouden sommige stemmen ten onrechte ongeldig zijn verklaard.
Op basis van deze bevindingen spreekt het BSW van een potentieel foutief getelde hoeveelheid van ongeveer 33.000 stemmen, ruim boven het aantal dat nodig is om de kiesdrempel te halen.
Bundestag wees klacht eerder af
Eerder diende het BSW al bezwaren in bij de Bondsdag zelf. De verkiezingscommissie van het parlement onderzocht deze maandenlang en bestudeerde volgens eigen zeggen meer dan duizend pagina’s aan dossiers. Uiteindelijk oordeelde een brede meerderheid dat de bezwaren ongegrond waren. Alleen de AfD steunde het verzoek om een hertelling. Het parlement stemde tegen.
Wagenknecht beschuldigde de overige partijen ervan uit eigenbelang te hebben gehandeld. Zij noemde de parlementaire verkiezingscontrole een beschamend schouwspel dat eerder past bij een bananenrepubliek dan bij een gevestigde democratie.
Rol van het Constitutioneel Hof
Volgens de Duitse grondwet moet een verkiezingsklacht eerst door de Bondsdag worden behandeld. Pas daarna kan een beroep worden gedaan op het Bundesverfassungsgericht. Het hof beoordeelt onder meer of de kieswet correct is toegepast en of deze in overeenstemming is met de grondwet.
Als blijkt dat fouten invloed hebben gehad op de zetelverdeling, kan het hof de verkiezingen geheel of gedeeltelijk ongeldig verklaren. Dat kan leiden tot een hertelling of zelfs tot nieuwe verkiezingen.
Hoge inzet voor jonge partij
Voor het pas in 2024 opgerichte BSW staat veel op het spel. De partij kampt met interne conflicten en personele wisselingen en staat in landelijke peilingen momenteel op drie tot vier procent. Wagenknecht heeft zich formeel teruggetrokken uit de partijleiding, maar heeft aangegeven bij een alsnog behaalde zetelverdeling fractievoorzitter te willen worden.
De advocaten van het BSW verwachten dat het Constitutioneel Hof nog dit jaar uitspraak doet. Het hof zelf doet geen uitspraken over het tijdpad.
