De discussie over vuurwerk rond oud en nieuw laait in Duitsland opnieuw op. In totaal hebben 1.035.809 mensen een petitie ondertekend waarin wordt gepleit voor een landelijk verbod op consumentenvuurwerk. De handtekeningen werden begin januari in Berlijn overhandigd aan het ministerie van Binnenlandse Zaken, maar minister Alexander Dobrindt liet zich daarbij niet persoonlijk zien.
De petitie is een initiatief van de Deutsche Umwelthilfe en maakt deel uit van het maatschappelijke netwerk #Böllerciao. Met het door de initiatiefnemers geëiste ‘Böllerverbot’ wordt geen totaal vuurwerkverbod bedoeld. Het gaat om een landelijk verkoop- en gebruiksverbod van consumentenvuurwerk tijdens de jaarwisseling. Daaronder valt ook knalvuurwerk, in het Duits vaak aangeduid als Böller, zoals rotjes en zware knallers die door particulieren worden afgestoken.
Brede steun vanuit politie, artsen en dierenbescherming
Het initiatief wordt ondersteund door een brede coalitie van organisaties uit de politie-, gezondheids-, dierenwelzijns- en milieusector. Volgens hen leidt particulier vuurwerk rond oud en nieuw jaarlijks tot gevaarlijke situaties, een overbelasting van hulpdiensten en ernstige schade aan mens, dier en milieu.
Daarnaast loopt er nog een afzonderlijke petitie van de politievakbond in Berlijn. Die werd tot maandagmiddag al door ongeveer 3,25 miljoen mensen ondersteund. Samen zorgen de petities voor een toenemende maatschappelijke druk op de federale politiek.
Doden, gewonden en extreem hoge fijnstofwaarden
Volgens de initiatiefnemers zijn er tijdens de jaarwisseling 2025/2026 in Duitsland minstens zeven mensen om het leven gekomen. Zij kwamen om door incidenten met particulier vuurwerk. Daarnaast zouden er talloze zwaargewonden zijn gevallen, met blijvend letsel aan handen, ogen en oren. Ook branden, aangevallen hulpverleners en extreem hoge fijnstofpieken worden genoemd als terugkerende problemen tijdens de jaarwisseling.
Het samenwerkingsverband #Böllerciao roept de Duitse minister van Binnenlandse Zaken, Alexander Dobrindt (CSU), op om landelijk in te grijpen. Gevraagd wordt om een wijziging van de Duitse explosievenverordening, zodat de verkoop en het gebruik van consumentenvuurwerk door particulieren rond oud en nieuw wordt verboden. Professioneel vuurwerk zou daarbij buiten schot blijven.
Kritiek op afwezigheid en politieke blokkade
Opvallend was dat het ministerie de open brief niet op minister- of staatssecretarisniveau in ontvangst wilde nemen. Volgens de organisatoren was dit een bewuste keuze. Inhoudelijk zou de positie van het ministerie het afgelopen jaar bovendien niet zijn veranderd, ondanks het sterk gegroeide aantal handtekeningen en de uitbreiding van het maatschappelijke verbond.
Het ministerie stelt dat een landelijk verbod op consumentenvuurwerk ‘niet proportioneel’ zou zijn. Volgens de Deutsche Umwelthilfe staat die redenering op gespannen voet met de eigen erkenning van de overheid dat er geen betrouwbare gegevens bestaan over het aantal gewonden, de kosten voor ziekenhuizen, brandweer en politie of de totale maatschappelijke schade. Daarmee blijft onduidelijk waarop de proportionaliteitsafweging is gebaseerd.
Politiek draagvlak in deelstaten groeit
Ook het argument dat er onvoldoende steun zou zijn onder de deelstaten wordt door de initiatiefnemers betwist. Inmiddels spreken tien van de zestien Duitse deelstaten zich uit voor strengere regels rond consumentenvuurwerk of voor meer bevoegdheden voor deelstaten en gemeenten om lokaal in te grijpen. Volgens het samenwerkingsverband #Böllerciao laat dat zien dat het politieke debat verschuift, terwijl het Duitse ministerie vasthoudt aan zijn huidige lijn.
