Wikipedia bestaat 25 jaar en viert dat jubileum niet alleen online. In Duitsland rijdt deze zomer een speciale Wikimedia-bus langs verschillende steden om aandacht te vragen voor iets wat volgens de organisatie steeds belangrijker wordt: kennis die door mensen wordt gemaakt.
De campagne komt op een moment waarop steeds meer internetgebruikers hun informatie rechtstreeks uit AI-chatbots halen. Volgens Wikimedia Deutschland, de vereniging die de Duitstalige Wikipedia ondersteunt, dreigt daardoor de zichtbaarheid van de online encyclopedie af te nemen. Met de reis langs verschillende Duitse steden wil Wikimedia benadrukken dat Wikipedia mensenwerk is.
Van internet naar het stadsplein
Op een drukke zaterdag staat de elektrische Wikipedia-bus midden op de Karlsplatz, beter bekend als de Stachus, in München. Twaalf medewerkers en vrijwilligers bemannen de mobiele informatiestand. De locatie is niet toevallig gekozen. Dagelijks passeren hier duizenden mensen. Tussen winkelend publiek, straatmuzikanten en andere organisaties probeert Wikimedia voorbijgangers nieuwsgierig te maken naar Wikipedia, een van de grootste vrij toegankelijke kennisprojecten ter wereld. De boodschap is eenvoudig: kennis is mensenwerk.
AI verandert het internet
Toen Wikipedia in 2001 begon, werd het project door veel wetenschappers en traditionele encyclopedieën met scepsis bekeken. Rond 2006 groeide de website echter uit tot een van de populairste websites in het Duitstalige internet. Dat is nog altijd zo, maar de concurrentie is veranderd.
Waar mensen vroeger vooral via zoekmachines op Wikipedia terechtkwamen, beantwoorden AI-chatbots steeds vaker rechtstreeks vragen van gebruikers. Wikimedia ziet dat als een belangrijke uitdaging voor de toekomst. Daarom wil Wikimedia met de reis door Duitsland benadrukken dat de artikelen op Wikipedia worden geschreven en onderhouden door vrijwilligers.
Achter elk artikel zitten mensen
Een van die vrijwilligers is chemisch ingenieur J. Patrick Fischer. Al meer dan twintig jaar schrijft hij over Oost-Timor. Inmiddels heeft hij meer dan 6.000 artikelen en aanvullingen over het Zuidoost-Aziatische land gemaakt. Alleen al het hoofdartikel over Oost-Timor beslaat volgens hem, afgedrukt, ongeveer 150 A4-pagina’s.
Iedereen kan bijdragen aan Wikipedia, legt Fischer uit, maar nieuwe wijzigingen worden niet automatisch gepubliceerd. Bewerkingen van beginnende gebruikers worden eerst gecontroleerd door ervaren redacteuren die al minstens drie maanden actief zijn en minimaal 500 bewerkingen hebben uitgevoerd.
Daarmee probeert Wikipedia de betrouwbaarheid van de encyclopedie te waarborgen.
Niet ieder onderwerp is even eenvoudig
Volgens Fischer zijn sommige onderwerpen gevoelig. Artikelen over klimaatverandering, het nationaalsocialisme, homoseksualiteit of homeopathie kunnen leiden tot persoonlijke aanvallen op auteurs. Daarom adviseert hij redacteuren die aan zulke onderwerpen werken vaak een pseudoniem te gebruiken.
Ook pogingen om Wikipedia voor eigen promotie te gebruiken stranden meestal. Concepten waarin mensen vooral zichzelf willen prijzen, worden vaak verwijderd. Hetzelfde geldt voor foto’s die politici gebruiken voor hun eigen imago, bijvoorbeeld foto’s waarop zij tegelijkertijd een baby én een teckel aaien. Wikipedia moet neutraal blijven en alleen informatie opnemen die met betrouwbare bronnen kan worden onderbouwd.
Vrijwilligerswerk met overtuiging
Om bezoekers te trekken staat naast de bus een rad waarmee kennisvragen over Wikipedia kunnen worden beantwoord. Een van de vragen blijkt verrassend: welk zoekwoord werd in 2025 het vaakst op Wikipedia opgezocht? Niet ChatGPT of Donald Trump, maar “necrologie”: het overzicht van mensen die in dat jaar zijn overleden. Bezoekers krijgen na afloop een gelukskoekje met een Wikipedia-feit. Eén daarvan vermeldt dat ongeveer duizend auteurs hebben meegewerkt aan het artikel over Duitsland.
Meer dan een website
Volgens Wikimedia-medewerker Corinna Schuster verschilt de belangstelling per stad. In Halle, in de deelstaat Saksen-Anhalt, werd de bus volgens haar bijzonder enthousiast ontvangen. Daar zien veel bezoekers Wikipedia niet alleen als een bron van informatie, maar ook als een project dat bijdraagt aan democratische kennis en vrije toegang tot informatie.
Juist dat menselijke karakter wil Wikimedia met de reis langs verschillende Duitse steden benadrukken. Niet een algoritme, maar duizenden vrijwilligers bouwen dagelijks verder aan de encyclopedie. In een tijd waarin kunstmatige intelligentie steeds vaker antwoorden geeft, wil Wikipedia laten zien waar die kennis uiteindelijk vaak begint: bij mensen die vrijwillig informatie verzamelen, controleren en verbeteren.
Bronnen
- Süddeutsche Zeitung, Ein Hoch auf diese Busfahrer, 14 juli 2026.
- Wikimedia Deutschland.
