De plannen voor een hogere tabaksaccijns waren al enkele weken bekend. Nadat het Duitse kabinet het wetsvoorstel vorige week goedkeurde, willen de regeringspartijen CDU/CSU en SPD de verhoging nu verder aanscherpen. Als de plannen worden aangenomen, kost een pakje sigaretten in 2030 gemiddeld geen 11,40 euro, maar bijna 12 euro. Volgens Duitse media komt daar ongeveer 40 cent per pakje bovenop ten opzichte van het voorstel dat het kabinet vorige week goedkeurde.
Hogere accijns dan vorige week voorgesteld
De Duitse coalitie wil de tabaksaccijns vanaf 2027 jaarlijks verder verhogen. Een pakje met twintig sigaretten kost momenteel gemiddeld ongeveer acht euro. Volgend jaar zou dat al kunnen oplopen tot circa 9,10 euro.
In 2030 wordt uitgegaan van een gemiddelde prijs van 11,78 euro per pakje. Dat is ongeveer 42 cent meer dan in het oorspronkelijke wetsvoorstel van het ministerie van Financiën.
De hogere accijns geldt niet alleen voor sigaretten, maar ook voor andere tabaksproducten.
Extra geld voor de begroting én de zorg
De regering noemt twee redenen voor de extra accijnsverhoging. Enerzijds moet de maatregel bijdragen aan een sluitende federale begroting. Anderzijds wil de coalitie de volksgezondheid verbeteren door roken minder aantrekkelijk te maken.
Volgens minister van Kanselarij Thorsten Frei (CDU) staan de overheidsfinanciën onder druk door de geplande investeringen in ziekenhuizen en de intramurale zorg. De extra inkomsten uit de tabaksaccijns moeten helpen om te voorkomen dat de premies voor de wettelijke ziektekostenverzekering verder stijgen.
Miljarden extra voor de schatkist
De hogere accijns moet de Duitse staat fors meer inkomsten opleveren. Voor 2027 wordt gerekend op ongeveer 756 miljoen euro extra belastinginkomsten. Daarna lopen de opbrengsten jaarlijks verder op.
In 2030 verwacht de regering circa 4,4 miljard euro extra ten opzichte van de huidige situatie. De totale opbrengst van de tabaksaccijns zou daarmee kunnen uitkomen op ongeveer 21 miljard euro per jaar.
Verdeelde reacties
De plannen leiden tot uiteenlopende reacties.
Oppositiepartij Die Linke vindt dat de regering de accijns vooral verhoogt om gaten in de begroting te dichten. Partijleider Ines Schwerdtner stelt dat voorlichting en preventie minstens zo belangrijk zijn als prijsverhogingen.
Ook de partij Bündnis 90/Die Grünen zet vraagtekens bij de bestemming van de extra inkomsten. Volgens partijvoorzitter Franziska Brantner moet het geld aantoonbaar ten goede komen aan de gezondheidszorg, bijvoorbeeld om zorgpremies te verlagen of bezuinigingen terug te draaien.
Tabaksindustrie vreest smokkel
De tabaksbranche reageert afwijzend. Brancheorganisatie BVTE verwacht dat de overheid de extra belastinginkomsten overschat. Volgens de sector zullen hogere prijzen consumenten eerder richting illegale sigaretten en de zwarte markt drijven, waardoor de belastingopbrengst juist lager kan uitvallen.
Gezondheidseconoom Stefan Greß van de Hochschule Fulda betwijfelt dat. Volgens hem laten onderzoeken zien dat prijsverhogingen vooral leiden tot minder tabaksgebruik. Slechts een beperkt deel van de daling van de verkoop zou volgens bestaande studies kunnen worden verklaard door smokkel of illegale handel.
Artsen en kankeronderzoekers steunen de maatregel
Vanuit de gezondheidszorg klinkt juist brede steun voor de plannen.
Het Duitse Centrum voor Kankeronderzoek (DKFZ) noemt hogere sigarettenprijzen een effectief middel om het aantal rokers terug te dringen. Vooral jongeren zouden minder snel beginnen met roken wanneer tabaksproducten duurder worden.
Ook Hendrik Streeck (CDU), de drugs- en verslavingscommissaris van de Duitse regering, spreekt van een goede beslissing. Volgens hem is de prijs een van de krachtigste instrumenten om jongeren van sigaretten af te houden en bestaande rokers te stimuleren te stoppen.
De Duitse artsenorganisatie Bundesärztekammer ondersteunt de hogere accijns eveneens. Wel benadrukt voorzitter Klaus Reinhardt dat de extra belastinginkomsten volgens hem niet vooral moeten dienen om begrotingstekorten te dichten, maar gericht moeten worden ingezet voor preventie en gezondheidsbevordering.
Sigaretten in Duitsland nog altijd relatief goedkoop
Ondanks de voorgenomen prijsverhogingen behoren sigaretten in Duitsland nog steeds niet tot de duurste van West-Europa. Juist daarom pleiten gezondheidsexperts al langer voor hogere accijnzen.
Volgens cijfers van het Duitse federale statistiekbureau rookt ongeveer één op de vijf Duitsers van vijftien jaar en ouder. De regering hoopt dat hogere prijzen ertoe bijdragen dat minder jongeren beginnen met roken en meer volwassenen besluiten te stoppen.
