De stad Düsseldorf heeft definitief een streep gezet door de bouw van een nieuw operagebouw in het centrum. Het ambitieuze project, ontworpen door het Noorse architectenbureau Snøhetta, zou een van de grootste culturele bouwprojecten van Duitsland worden. De oplopende kosten hebben het stadsbestuur echter doen besluiten de plannen stop te zetten. In plaats daarvan wordt de bestaande Deutsche Oper am Rhein gerenoveerd.
De beslissing betekent het einde van een jarenlang debat over de toekomst van de opera in de hoofdstad van Noordrijn-Westfalen.
Kosten lopen fors op
Nog in november vorig jaar presenteerde Düsseldorf de plannen voor een nieuw operagebouw aan de Wehrhahn, een belangrijke locatie in het centrum van de stad. Het ontwerp omvatte niet alleen een nieuwe opera, maar ook een grote publieksruimte, een muziekschool en een muziekbibliotheek.
Voor het project gold aanvankelijk een kostenplafond van één miljard euro. Volgens recente berekeningen zouden de totale kosten, inclusief financiering, echter kunnen oplopen tot ongeveer 1,8 miljard euro.
Burgemeester Stephan Keller (CDU) stelt dat de stad onder de huidige financiële omstandigheden andere prioriteiten moet stellen. Volgens hem is het waarborgen van een gezonde gemeentelijke begroting noodzakelijk om ook op lange termijn zelfstandig investeringsbeslissingen te kunnen blijven nemen.
Andere investeringen krijgen voorrang
Bij de afweging speelde mee dat Düsseldorf de komende jaren ook moet investeren in onder meer scholen, bruggen en andere infrastructuur. De burgemeester wijst erop dat veel Duitse gemeenten momenteel kampen met oplopende tekorten, terwijl extra financiële steun van de deelstaat of de federale overheid uitblijft. Volgens Keller behoren soms ook geliefde projecten tot de bezuinigingen. Hij noemt de nieuwe opera nadrukkelijk een project dat hem persoonlijk na aan het hart lag.
Opera blijft in Düsseldorf
Het stopzetten van de nieuwbouw betekent volgens het stadsbestuur niet dat de opera ter discussie staat. De Deutsche Oper am Rhein blijft gevestigd aan de Heinrich-Heine-Allee en wordt gerenoveerd zodat voorstellingen ook in de toekomst kunnen doorgaan.
De noodzakelijke werkzaamheden waren deels al gepland. Op 18 juni bespreekt de gemeenteraad een principebesluit over de verdere aanpak. De bouwkundige werkzaamheden zouden volgens de huidige planning in het derde kwartaal van volgend jaar moeten beginnen.
Daarnaast laat de stad onderzoeken hoe de operavoorstellingen ook na de jaren dertig van deze eeuw op de huidige locatie kunnen worden voortgezet.
Einde van een ambitieus cultuurproject
Met het besluit verdwijnt ook een opvallend stedenbouwkundig plan uit beeld. Het ontwerp van Snøhetta werd door voorstanders gezien als een kans om een nieuw cultureel middelpunt voor Düsseldorf te creëren.
Het project moest niet alleen onderdak bieden aan de opera, maar ook aan de Clara-Schumann-muziekschool en een muziekbibliotheek. Volgens het stadsbestuur behouden de tijdens de voorbereiding ontwikkelde ideeën en concepten hun waarde, ook al wordt het gebouw zelf niet gerealiseerd.
Wat gebeurt er met het terrein?
De stad had in verband met de operaplannen ook het voormalige Kaufhof-pand aan de Wehrhahn aangekocht. Dat gebouw zal nu niet worden gesloopt. In plaats daarvan onderzoekt Düsseldorf nieuwe mogelijkheden voor het gebied. Daarbij wordt gedacht aan een stedelijke ontwikkeling met woningen, winkels en horeca. Volgens de stad zou zo’n nieuwe invulling eveneens kunnen bijdragen aan een opwaardering van dit deel van de binnenstad.
Historisch operagebouw blijft behouden
De huidige opera aan de Heinrich-Heine-Allee kent een lange geschiedenis. Het gebouw werd in 1875 ontworpen door architect Ernst Giese. Tijdens de Tweede Wereldoorlog liep het zware schade op door bombardementen. Na de oorlog werd het eerst provisorisch hersteld en later door architect Paul Bonatz uitgebreid herbouwd.
Nu staat opnieuw een ingrijpende renovatie op het programma. Voor de eerste fase van de werkzaamheden reserveert de stad naar verwachting circa 25 miljoen euro tot 2030. Met het schrappen van het nieuwbouwproject kiest Düsseldorf uiteindelijk voor renovatie en behoud van de bestaande opera, terwijl een prestigieus cultuurproject van bijna twee miljard euro definitief van tafel verdwijnt.
