Tijdens de Justitieconferentie van de Duitse deelstaten in Hamburg bespreken de ministers van Justitie deze week tientallen voorstellen op het gebied van rechtspraak en wetgeving. Een van de onderwerpen die veel aandacht trekken, komt uit Saksen: de vraag of kinderen van 12 en 13 jaar bij ernstige geweldsdelicten eerder verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor hun daden.
De discussie laaide eerder al op na de geruchtmakende zaak rond de twaalfjarige Luise. Zij werd in 2023 gedood door twee leeftijdsgenoten. Hoewel de zaak destijds leidde tot landelijke verontwaardiging, konden de vermoedelijke daders niet strafrechtelijk worden vervolgd omdat zij nog geen 14 jaar oud waren.
De zaak-Luise blijft Duitsland bezighouden
De huidige discussie grijpt terug op de zaak van de twaalfjarige Luise uit de deelstaat Noordrijn-Westfalen. Zij werd in maart 2023 dood aangetroffen in een bosgebied in Rijnland-Palts. Het meisje bleek met tientallen messteken om het leven te zijn gebracht.
De vermoedelijke daders waren destijds zelf nog kinderen van twaalf en dertien jaar oud. Omdat kinderen onder de 14 jaar volgens het Duitse strafrecht niet strafrechtelijk verantwoordelijk zijn, kwam het niet tot een strafproces. Het politieonderzoek werd beëindigd.
Juist dat leidde destijds tot veel maatschappelijke discussie. Niet alleen vanwege de ernst van de zaak, maar ook omdat de vermoedelijke daders zo jong waren.
Voorstel op tafel tijdens Justitieconferentie in Hamburg
Het voorstel van Saksen wordt besproken tijdens de 97e conferentie van de Duitse ministers van Justitie. De bijeenkomst staat onder voorzitterschap van de Hamburgse Senator voor Justitie Anna Gallina en behandelt ongeveer zestig voorstellen van de deelstaten.
Volgens Gallina laat de brede agenda zien hoe belangrijk de samenwerking tussen de deelstaten en de federale overheid is. Op de conferentie komen uiteenlopende onderwerpen aan bod, van georganiseerde criminaliteit en digitalisering van de rechtspraak tot de weerbaarheid van de democratische rechtsstaat.
Binnen die bredere agenda vraagt Saksen aandacht voor de stijgende geweldscriminaliteit onder kinderen en jongeren. De deelstaat wil laten onderzoeken of de huidige wettelijke mogelijkheden nog voldoende zijn om op die ontwikkeling te reageren.
Saksen wil nieuwe mogelijkheden onderzoeken
De Saksische minister van Justitie, Constanze Geiert (CDU), pleit niet direct voor een verlaging van de leeftijdsgrens naar twaalf jaar. Wel wil zij laten onderzoeken of de huidige wettelijke mogelijkheden voldoende zijn om te reageren op geweld door kinderen.
Saksen stelt voor om een zogenoemde verantwoordelijkheidsprocedure te onderzoeken. Daarbij zouden kinderen die van een ernstig strafbaar feit worden verdacht samen met hun ouders, het Openbaar Ministerie, jeugdhulpinstanties en andere betrokkenen bijeenkomen.
Volgens het voorstel zou zo’n procedure elementen kunnen bevatten die lijken op een strafzaak, zonder daadwerkelijk een strafproces te zijn. Ook bepaalde opvoedkundige maatregelen uit het jeugdstrafrecht zouden mogelijk eerder kunnen worden toegepast.
Geiert stelt dat problematisch gedrag zo sneller kan worden aangepakt voordat het zich verder ontwikkelt.
Eerder ook steun vanuit Beieren
Het idee leeft al langer binnen conservatieve politieke kringen. Eerder sprak ook de Beierse CSU zich uit voor dergelijke procedures. De partij ging daarbij nog een stap verder en opperde zelfs om in uitzonderlijke gevallen vormen van jeugddetentie mogelijk te maken voor kinderen jonger dan 14 jaar. Dat voorstel is echter niet overgenomen.
Deskundigen zien weinig in strengere straffen
Binnen de Duitse vakwereld bestaat juist brede overeenstemming dat kinderen onder de 14 jaar niet strafrechtelijk vervolgd moeten worden.
Criminologen, ontwikkelingspsychologen, vertegenwoordigers van jeugdrechtbanken en de Duitse rechtersvereniging wijzen erop dat kinderen op die leeftijd de gevolgen van hun handelen vaak nog niet volledig kunnen overzien.
Volgens strafrecht- en criminologiehoogleraar Tobias Singelnstein reageert de overheid nu al op ernstige geweldsincidenten door kinderen. Jeugdzorg, scholen en andere instanties kunnen worden ingeschakeld en ingrijpen wanneer dat nodig is.
Hij noemt dat effectiever dan het uitbreiden van het strafrecht. Volgens hem kost deze aanpak meer tijd en geld, maar sluit zij beter aan bij de ontwikkeling van kinderen.
Ook het Duitse Kinderhulpwerk verzet zich tegen een verlaging van de leeftijdsgrens. De organisatie pleit juist voor extra investeringen in jeugdhulp, begeleiding en preventie.
Wat staat er in Duitsland nu op het spel?
Voorlopig blijft de leeftijd waarop iemand strafrechtelijk verantwoordelijk wordt in Duitsland 14 jaar. Of de federale regering bereid is de voorstellen uit Saksen verder te onderzoeken, is nog onduidelijk.
In het regeerakkoord van CDU/CSU en SPD staat wel dat er onderzoek komt naar de oorzaken van de toegenomen geweldscriminaliteit onder kinderen en jongeren. Daarbij moet ook worden gekeken naar mogelijke beleidsmaatregelen.
Civiele rechter oordeelde wel in de zaak-Luise
Hoewel de vermoedelijke daders in de zaak-Luise niet voor een strafrechter verschenen, kwam de zaak uiteindelijk wel voor een civiele rechter. Het gerechtshof in Koblenz oordeelde dat de meisjes voldoende inzicht hadden in de gevolgen van hun handelen. Volgens de rechters was sprake van een moord uit lage motieven. De meisjes werden veroordeeld tot het betalen van een schadevergoeding van 125.000 euro aan de familie van Luise, zodra zij later zelf inkomsten hebben.
Wat is de Justitieconferentie?
De Justitieconferentie is het overleg van de ministers van Justitie van de zestien Duitse deelstaten. Zij bespreken daar actuele juridische en rechtspolitieke onderwerpen.
De besluiten van de conferentie zijn niet bindend, maar kunnen wel belangrijke politieke impulsen geven voor nieuwe wetgeving op federaal niveau. De bijeenkomst vindt twee keer per jaar plaats. In 2026 is Hamburg gastheer van de voorjaarsvergadering.
Bron: Berliner Morgenpost (11 juni 2026)
