In de Universiteitskliniek van Jena in de deelstaat Thüringen wordt sinds kort een nieuwe therapie bij hartfalen toegepast. Bij geselecteerde patiënten met ernstige doorbloedingsproblemen van het hart combineren artsen een bypassoperatie met een innovatieve schokgolftherapie. Het doel is niet alleen de bloedtoevoer naar het hart te verbeteren, maar ook beschadigd hartweefsel te helpen herstellen.
De behandeling wordt pas sinds kort in Jena toegepast. Daarmee is het ziekenhuis pas het tweede ziekenhuis in Duitsland dat deze techniek inzet.
Wat is deze nieuwe therapie bij hartfalen in Duitsland?
De behandeling is bedoeld voor patiënten met een coronaire hartziekte of een zogenoemde ischemische hartinsufficiëntie. Dat laatste betekent dat het hart verzwakt is geraakt door een langdurig tekort aan bloedtoevoer naar de hartspier.
Tijdens een bypassoperatie worden vernauwde of afgesloten kransslagaders omgeleid, zodat het hart weer beter van zuurstofrijk bloed wordt voorzien. De nieuwe therapie voegt daar een extra stap aan toe: het behandelen van de hartspier met speciale schokgolven.
Die schokgolven verschillen sterk van de krachtige schokgolven die bijvoorbeeld worden gebruikt om nierstenen te vergruizen. Voor het hart worden juist schokgolven met een veel lagere energie gebruikt. Zij beschadigen geen weefsel, maar stimuleren natuurlijke herstelprocessen.
Hoe werken de schokgolven?
De techniek maakt gebruik van zeer korte drukgolven die enkele centimeters diep in het weefsel doordringen. Daardoor ontstaan kleine prikkels in de hartspier.
Volgens de onderzoekers leiden deze prikkels tot het vrijkomen van groeifactoren. Ook wordt de vorming van nieuwe bloedvaten gestimuleerd en worden herstelmechanismen in gang gezet. Hierdoor kunnen zelfs gebieden van de hartspier die eerder door een hartinfarct of littekenvorming zijn beschadigd, zich beter herstellen.
De schokgolven worden opgewekt met een speciaal ontwikkeld apparaat, de Avenns Wave. Tijdens de operatie worden de golven via een steriele applicator rechtstreeks op de hartspier overgebracht.
Slechts enkele minuten extra tijdens een lange operatie
De aanvullende behandeling neemt relatief weinig tijd in beslag. Het toedienen van de schokgolven duurt ongeveer vijf tot tien minuten.
De bypassoperatie zelf blijft echter een ingrijpende ingreep die tot vier uur kan duren. De schokgolftherapie wordt dus niet als afzonderlijke behandeling uitgevoerd, maar maakt onderdeel uit van de operatie.
Oostenrijk loopt voorop in onderzoek
Het onderzoek naar deze vorm van schokgolftherapie vindt vooral plaats in Oostenrijk. Het Ludwig Boltzmann Instituut van de Medische Universiteit Innsbruck geldt momenteel als een van de belangrijkste onderzoekscentra op dit gebied.
In 2024 verscheen daar de eerste klinische studie naar de methode. In deze CAST-HF-studie werden 63 patiënten met ernstige hartzwakte onderzocht.
Ongeveer de helft van de deelnemers kreeg tijdens de bypassoperatie ook schokgolftherapie. Na één jaar bleek hun hartfunctie gemiddeld met 11,3 procent te zijn verbeterd. Bij patiënten die alleen een bypassoperatie ondergingen, bedroeg de verbetering 6,3 procent.
De onderzoekers concludeerden dat de extra behandeling een duidelijke meerwaarde kan hebben naast een reguliere bypassoperatie.
Nog geen standaardbehandeling
Hoewel de therapie officieel is goedgekeurd, behoort zij nog niet tot de standaardzorg. Daarvoor is meer onderzoek nodig, onder meer met grotere patiëntengroepen.
In Duitsland werd de methode voor het eerst toegepast in het Duitse Hartcentrum in München. De Universiteitskliniek van Jena is het tweede ziekenhuis dat de techniek gebruikt. De behandeling is daar tot nu toe drie keer uitgevoerd (stand 20 mei 2026).
De komende jaren zullen onderzoekers moeten uitwijzen of deze nieuwe therapie bij hartfalen in Duitsland daadwerkelijk een vaste plaats krijgt binnen de behandeling van patiënten met ernstige hartziekten. De eerste resultaten stemmen in ieder geval voorzichtig optimistisch.