Tijdens de Medientage Mitteldeutschland in Leipzig heeft Julia Becker, voorzitter van de raad van toezicht van Funke Mediengruppe, een duidelijke waarschuwing afgegeven: zonder vertrouwen functioneert een moderne samenleving niet. Volgens haar staat juist dat vertrouwen – in media en democratische instituties – onder toenemende druk.
Vertrouwen als ‘onzichtbare infrastructuur’
In haar toespraak omschreef Becker vertrouwen niet als een gevoel, maar als een essentiële voorwaarde voor het functioneren van de samenleving. Vertrouwen versnelt processen, maakt samenwerking mogelijk en verlaagt kosten. Waar vertrouwen ontbreekt, ontstaat volgens haar juist het tegenovergestelde: isolatie, wantrouwen en vertraging. Dat geldt niet alleen voor persoonlijke relaties, maar ook voor de manier waarop mensen media gebruiken en informatie verwerken.
Journalistiek als pijler van de democratie
Becker positioneert journalistiek nadrukkelijk als een onmisbare democratische infrastructuur. Media hebben volgens haar een unieke rol: macht controleren, duiden en begrenzen. Daarmee zijn journalistieke redacties geen gewone marktspelers, maar een dragende pijler van de democratie. Juist daarom is het problematisch dat het vertrouwen in media onder druk staat.
Invloed van techplatforms en algoritmes
Een belangrijke oorzaak ziet Becker in de dominantie van grote techbedrijven zoals Meta, Alphabet en ByteDance. Hun algoritmes bepalen in hoge mate welke informatie zichtbaar wordt. Daarbij worden vaak emotionele en polariserende inhoud beloond, terwijl nuance en context minder aandacht krijgen. Volgens Becker leidt dit tot een structurele scheefgroei, waarbij journalistieke inhoud moeilijker zichtbaar wordt.
Nieuwe rol van AI zet verdienmodel onder druk
Naast sociale media wijst Becker op de impact van kunstmatige intelligentie. Systemen van bedrijven zoals OpenAI en Google maken gebruik van journalistieke inhoud, maar verschuiven tegelijkertijd de inkomsten naar technologieplatforms. Dat betekent dat mediaorganisaties minder verdienen aan hun eigen werk. Volgens Becker vormt dit een risico voor kwaliteit, pluriformiteit en investeringen in journalistiek.
Concrete voorstellen: heffing en strengere regels
Becker koppelt haar analyse aan duidelijke politieke eisen. Ten eerste pleit ze voor een digitale heffing, zodat platforms betalen voor het gebruik van journalistieke inhoud. Daarmee zouden media beter kunnen meedelen in de digitale opbrengsten. Daarnaast vraagt ze om duidelijke regels voor AI. Die moeten zorgen voor transparantie, herkenbaarheid van AI-content en bescherming van auteursrechten. Ook moeten uitgevers eerlijk worden beloond voor het gebruik van hun werk. Verder benadrukt ze dat mediabeleid niet los gezien kan worden van democratiebeleid. Volgens haar moet de overheid actief zorgen voor eerlijke concurrentie en een gezonde mediastructuur.
Vertrouwen is geen vanzelfsprekendheid
Ondanks de zorgen ziet Becker ook een positief punt: in Duitsland genieten traditionele media nog steeds relatief veel vertrouwen vergeleken met sociale netwerken. Maar dat vertrouwen is volgens haar geen gegeven. Het is een voorschot dat steeds opnieuw moet worden waargemaakt – door goede journalistiek, duidelijke regels en een eerlijke digitale omgeving.
