Vanavond om 18.30 uur ging in de Berlijnse bioscoop Zoo Palast de Belgische film “Heysel 85” in première. De film was drie dagen eerder al na twee minuten uitverkocht. In de zaal was de Belgische minister van Cultuur Caroline Gennez (Vooruit) aanwezig. Zij bezoekt dit weekend alle premières van de drie Vlaamse films “Dust”, “Tegenwoordig heet iedereen Sorry” en dus “Heysel 85”.
“Het is een Vlaams weekend”, vertelde Wim De Witte me. Hij is programmadirecteur van het Film Fest Gent en zat een rij voor me. Hij was een van de vele Vlaamse bezoekers deze avond.
Na een kort welkom van regisseur Teodora Ana Mihai begint de film met originele archiefbeelden uit het Brusselse Heizelstadion van 29 mei 1985. Het is een paar uur voor de finale van de Europacup I tussen Liverpool en Juventus.
Al snel worden we als kijker meegenomen naar de catacomben van het stadion en maken we kennis met de 31-jarige Luca Rossi. Hij doet verslag voor de Italiaanse omroep RAI. Zijn vader is aanwezig, net als zijn broertje. Ook maken we kennis met de 30-jarige Marie, dochter van de Brusselse burgemeester en tevens diens perswoordvoerder. Haar vader zien we in de VIP-ruimte van het stadion, waar hij zich beklaagt over het feit dat er voor de VIP’s slechts twee drankjes worden geserveerd.
Tijdens een persconferentie wordt al duidelijk dat de organisatie niet goed is voorbereid op de topwedstrijd en de komst van Engelse hooligans. De burgemeester wordt neergezet als een man die zich meer zorgen maakt om zijn glaasje whisky dan om de problemen in het stadion.
De gevechten tussen Italiaanse en Engelse supporters dreigen uit de hand te lopen. Er worden stenen gegooid. Italianen verlaten gewond en bebloed het stadion. De situatie escaleert wanneer supporters van Liverpool het hek van het neutrale vak Z bestormen. De Italiaanse supporters zitten in de val. Velen weten te ontkomen, maar mede door het instorten van een muur sterven 39 mensen.
We horen het lawaai van de vallende muur en het geschreeuw vanuit de catacomben. Niemand weet precies wat er aan de hand is. Via televisieschermen sijpelen de eerste berichten door en langzaam dringt ook bij de leiding van het stadion door dat de situatie volledig uit de hand loopt.
De film toont het crisisberaad tussen afgevaardigden uit Engeland, Italië en de burgemeester. Wanneer duidelijk wordt dat er vele doden zijn gevallen, eist een Italiaanse politicus dat de wedstrijd niet wordt gespeeld. Hij krijgt het aan de stok met de zichtbaar aangeschoten burgemeester, die vindt dat er juist wél gespeeld moet worden – om de 60.000 nog aanwezige supporters tot rust te brengen.
Veel spelers willen het veld niet op, maar worden onder druk gezet. Ook de dochter van de burgemeester vindt dat er niet gespeeld moet worden. Als perswoordvoerder moet zij echter het tegenovergestelde verkondigen.
De film is knap in elkaar gezet. In een tent van het Rode Kruis zien we de dode lichamen van jonge mensen, terwijl op televisie de wedstrijd wordt aangekondigd. Die spanning – tussen het bloedige drama met de vele gewonden en dodelijke slachtoffers en het toch spelen van de wedstrijd – wordt haarscherp neergezet. Je kunt er als kijker niet omheen. Je voelt de Italianen smeken de wedstrijd niet door te laten gaan. Je ziet hoe de spelers worden misleid met politieke praatjes.
Na afloop kreeg de regisseur een warm applaus van de zaal. Vervolgens betrad de cast het podium voor een korte vragenronde.
Teodora Ana Mihai vertelde dat in België de beelden van het Heizeldrama bij velen in het geheugen gegrift staan. Volgens haar laat de film zien hoe moeilijk het is om te handelen in een panieksituatie waarin verschillende belangen botsen. Ze verwees naar de huidige tijd, vol crises en spanningen, en naar de constante stroom beelden die we dagelijks voorgeschoteld krijgen.
Doen die beelden ons nog iets?
Die vraag vond ze essentieel — en een van de redenen om deze film te maken.
Onbedoeld werd haar zorg direct zichtbaar: bezoekers die tijdens de aftiteling de zaal al verlieten, liepen starend op hun smartphone naar buiten. Net waren we geconfronteerd met een drama dat nooit vergeten mag worden. Zijn we al ongevoelig geworden voor beelden? Het zou kunnen. Het is niet te hopen.
Tot slot: niemand weet wat zich destijds precies in de catacomben heeft afgespeeld, maar dankzij “Heysel 85” krijgen we wel een indringende indruk van wat zich daar afgespeeld zou kunnen hebben.
