Het tekort aan artsen in Duitsland wordt steeds zichtbaarder – en steeds internationaler. Nieuwe cijfers van het Duitse statistiekbureau laten zien dat het aandeel buitenlandse artsen in tien jaar tijd bijna is verdubbeld. Inmiddels heeft 13 procent van de artsen in Duitsland geen Duits paspoort. Zonder deze instroom uit het buitenland zou het Duitse zorgsysteem op veel plekken al vastlopen.
Dat roept vragen op over erkenning van diploma’s, bureaucratie én de toekomst van de zorg in Europa.
Steeds meer buitenlandse artsen in Duitsland
In 2024 werkten ongeveer 64.000 artsen in Duitsland zonder Duitse nationaliteit. Tien jaar geleden waren dat er nog 30.000. In totaal werken inmiddels 121.000 artsen in de humane en tandheelkundige zorg die ooit vanuit het buitenland naar Duitsland zijn gemigreerd. Dat is ongeveer een kwart van het totale artsenbestand.
Een deel van hen heeft inmiddels de Duitse nationaliteit verkregen. Opvallend is dat 42 procent van deze artsen minder dan tien jaar in Duitsland woont. Het gaat dus om een relatief recente migratiegolf.
De belangrijkste boodschap: Duitsland kan het groeiende artsentekort niet meer op eigen kracht oplossen.
Vergrijzing zet zorg onder druk
De noodzaak van buitenlandse instroom heeft een duidelijke oorzaak: vergrijzing. In 2024 was bijna een derde van de Duitse artsen ouder dan 55 jaar. De komende jaren zal een groot deel met pensioen gaan.
Daartegenover staat dat bijna de helft van de buitenlandse artsen jonger is dan 35 jaar. Zij vormen dus letterlijk de toekomstige ruggengraat van het Duitse zorgstelsel.
Deze ontwikkeling speelt vooral in landelijke regio’s en in deelstaten in Oost-Duitsland, waar het artsentekort al langer nijpend is.
Erkenning van diploma’s: ‘als een loterij’
Wie als arts in Duitsland wil werken, moet zijn of haar buitenlandse diploma laten erkennen. In 2024 werden 7.000 buitenlandse medische diploma’s als gelijkwaardig erkend. Opvallend: 21 procent daarvan betrof Duitse staatsburgers die in het buitenland – vaak in Oostenrijk of Hongarije – hebben gestudeerd.
De op één na grootste groep bestond uit Syriërs. Alleen al 800 Syrische diploma’s in de humane geneeskunde en 100 in de tandheelkunde werden erkend.
Toch klinkt er stevige kritiek op de erkenningsprocedures. Volgens Atilla Vurgun van de Academie voor Gezondheidsberoepen in Frankfurt duren de procedures vaak jaren. Kandidaten moeten lang wachten op zogenoemde kennisexamens en de beoordeling verschilt per deelstaat. Omdat elke deelstaat eigen standaarden hanteert, spreken betrokkenen van willekeur en vergelijken zij het proces met een loterij.
Hier wringt het federale systeem van Duitsland: gezondheidszorg en beroepserkenning vallen grotendeels onder verantwoordelijkheid van de deelstaten. Dat leidt tot verschillen in tempo en beoordeling.
Europese arbeidsmarkt onder spanning
Het Duitse artsentekort is geen geïsoleerd probleem. Ook Nederland kampt met druk op de huisartsenzorg en ziekenhuiscapaciteit. Wanneer Duitsland actief buitenlandse artsen aantrekt, heeft dat onvermijdelijk gevolgen voor andere Europese landen.
Bovendien rijst een ethische vraag: wat betekent het voor landen als Syrië, waar medische professionals hard nodig zijn, wanneer zij in grote aantallen naar West-Europa vertrekken?
Duitsland bevindt zich daarmee in een spagaat. Enerzijds is buitenlandse instroom onmisbaar om het zorgsysteem draaiende te houden. Anderzijds vergroot het de afhankelijkheid van migratie én van efficiënte bureaucratische procedures.
Structureel probleem, geen tijdelijke piek
De cijfers wijzen niet op een tijdelijke ontwikkeling, maar op een structurele verschuiving. De Duitse zorg wordt steeds internationaler – niet uit ideologische keuze, maar uit noodzaak.
Zolang de opleiding van eigen artsen het pensioenverlies niet kan compenseren en zolang erkenningsprocedures traag blijven, zal Duitsland aangewezen blijven op buitenlandse instroom.
De vraag is niet óf Duitsland buitenlandse artsen nodig heeft, maar hoe het systeem zo wordt ingericht dat deze artsen sneller, eerlijker en efficiënter kunnen worden ingezet.
