Duitsland werkt aan de herinvoering van een vorm van dienstplicht. Sinds 1 januari 2026 geldt in Duitsland een opvallende wijziging in de dienstplichtwet. Mannen tussen 17 en 45 jaar moeten in principe toestemming vragen aan de Bundeswehr (het Duitse leger) als zij langer dan drie maanden naar het buitenland willen. De maatregel bleef tot nu toe grotendeels onder de radar.
Nieuwe regel in stilte ingevoerd
De wijziging maakt deel uit van de wet voor modernisering van de militaire dienst. Volgens het Duitse ministerie van Defensie moeten mannen vanaf hun 17e een verblijf van meer dan drie maanden in het buitenland vooraf laten goedkeuren door een regionaal wervingscentrum van de Bundeswehr.
De regel geldt formeel tot de leeftijd van 45 jaar en raakt daarmee miljoenen mannen in Duitsland.
Opvallend is dat deze wetswijziging begin dit jaar vrijwel zonder publiek debat is ingevoerd.
Toestemming in de praktijk automatisch
Tegelijkertijd nuanceert het ministerie de impact. Volgens een woordvoerder zal in de praktijk gelden dat toestemming automatisch wordt verleend, zolang de militaire dienst in Duitsland vrijwillig blijft.
Met andere woorden: hoewel de verplichting juridisch bestaat, lijkt zij voorlopig weinig praktische gevolgen te hebben.
Het is nog onduidelijk of mannen deze toestemming daadwerkelijk actief moeten aanvragen of dat dit administratief wordt geregeld. Daarover wil het ministerie pas duidelijkheid geven in aanvullende uitvoeringsregels die nog in voorbereiding zijn.
Onderdeel van bredere hervorming
De nieuwe bepaling staat niet op zichzelf. Duitsland werkt aan een herstructurering van de Bundeswehr, met als doel het aantal militairen fors uit te breiden.
De kern van de hervorming is de herinvoering van de verplichte keuring voor jonge mannen vanaf geboortejaar 2008. Daarmee wil de overheid meer vrijwilligers aantrekken en het leger laten groeien van circa 180.000 naar 260.000 actieve militairen.
De registratieplicht en de nieuwe reisregel maken deel uit van een breder systeem om beter in beeld te krijgen wie beschikbaar is voor militaire inzet.
Voorbereiding op een mogelijke mobilisatie
Volgens het ministerie is het belangrijk om te weten wie zich langdurig in het buitenland bevindt, bijvoorbeeld in een crisissituatie of bij een eventuele mobilisatie.
De wet creëert daarvoor een juridische basis, ook buiten een directe oorlogssituatie.
Tegelijkertijd benadrukt de overheid dat de militaire dienst voorlopig volledig vrijwillig blijft.
Bekende regeling uit het verleden
Een vergelijkbare bepaling bestond ook al tijdens de Koude Oorlog. Destijds had die volgens het ministerie nauwelijks praktische betekenis en werd zij niet gehandhaafd of bestraft.
Ook nu lijkt dat voorlopig het geval. Overtredingen worden niet actief opgespoord en er staan geen sancties op het niet aanvragen van toestemming.
Nog veel onduidelijk
Het ministerie van Defensie werkt momenteel aan aanvullende regels om uitzonderingen mogelijk te maken en onnodige bureaucratie te voorkomen.
Wel is duidelijk dat toestemming in principe altijd wordt verleend als er geen concrete militaire inzet van de betrokkene wordt verwacht.
Wil jij de volgende brief ook in je mailbox?
Ontvang elke maand een persoonlijke Berlijnse Brief — gratis en exclusief in je inbox.
Let op: Heb je geen bevestigingsmail ontvangen? Controleer dan even je spambox – het kan zijn dat onze mail daar per ongeluk is beland.
