Op 8 maart kiest de Zuid-Duitse deelstaat Baden-Württemberg een nieuw parlement. Voor het eerst in vijftien jaar doet de populaire minister-president van de Groenen, Winfried Kretschmann, niet meer mee. De christendemocratische CDU ruikt haar kans – met een opvallend jonge kandidaat: Manuel Hagel (37). Kan deze relatief onbekende politicus de macht in Stuttgart terugbrengen naar de CDU?
Wie is Manuel Hagel?
Manuel Hagel is sinds 2023 voorzitter van de CDU in Baden-Württemberg. De voormalige bankmedewerker komt uit Ehingen in Oberschwaben en presenteert zich nadrukkelijk als nuchtere, katholieke familieman: zoon van een politieagent en een doktersassistente, vader van drie jonge zoons, actief in het lokale verenigingsleven. Zijn profiel: jong, conservatief en economisch gericht. Daarmee moet hij de CDU na vijftien jaar oppositie weer naar het leiderschap in de deelstaat brengen.
Einde van een tijdperk: Kretschmann stopt
Dat deze verkiezingen zo spannend zijn, komt vooral doordat Winfried Kretschmann vertrekt. De Groene politicus leidde Baden-Württemberg sinds 2011 – een historische doorbraak, want het was de eerste keer dat de Groenen een Duitse deelstaat bestuurden.
Baden-Württemberg geldt als economische motor van Duitsland, met bedrijven als Daimler (Mercedes-Benz), Porsche en Bosch. Dat juist hier een Groene minister-president zo lang aanbleef, was politiek gezien uitzonderlijk.
Nu Kretschmann stopt, ontstaat er een machtsvacuüm. De CDU staat in peilingen licht voor op de Groenen, maar Hagel kampt met een probleem: 59 procent van de kiezers zegt hem nauwelijks te kennen.
“Baden-Württemberg first”?
Hagel voert campagne met een sterk regionaal profiel. Hij wijst erop dat Baden-Württemberg sinds 1952 ongeveer 95 miljard euro heeft bijgedragen aan de Duitse Länderfinanzausgleich (het systeem waarbij rijkere deelstaten geld overmaken aan financieel zwakkere deelstaten).
Volgens Hagel moet het geld nu meer in eigen regio worden geïnvesteerd, bijvoorbeeld in onderwijs, infrastructuur en economische hervormingen. Hij spreekt over het “afbrokkelen van de industriële basis” en waarschuwt dat de deelstaat het “Detroit van Europa” kan worden, verwijzend naar banenverlies in de auto-industrie.
Die boodschap raakt een gevoelige snaar. Zuid-Duitsland profiteerde decennialang van industriële kracht, maar de energietransitie, internationale concurrentie en structurele veranderingen zetten druk op het model.
Baden-Württemberg is een belangrijke handelspartner, vooral in de automotive- en machinebouwsector. Een koerswijziging in economisch beleid kan ook Nederlandse bedrijven raken.
Conservatief profiel, maar niet zonder nuance
Hagel positioneert zich duidelijk aan de conservatieve kant van de CDU. Hij steunt een strengere migratiekoers en benadrukt dat kinderen met een migratieachtergrond eerst goed Duits moeten leren voordat zij regulier instromen in het onderwijs.
Tegelijkertijd toont hij zich pragmatisch. In discussies over pensioenen en arbeidsmarkt waarschuwde hij zijn eigen partij voor te harde retoriek tegenover werknemers. Mocht hij minister-president worden, dan wil hij zijn voorganger Kretschmann als eerste uitnodigen voor een ontbijt om advies te vragen – een gebaar dat wijst op continuïteit en bestuurlijke rust. Dat is niet onbelangrijk: momenteel regeren CDU en Groenen samen in Stuttgart. Een breuk met de Groenen is dus niet vanzelfsprekend.
Wat staat er politiek op het spel?
Baden-Württemberg is niet zomaar een deelstaat. Het is een van de rijkste regio’s van Duitsland en geldt binnen de CDU als traditioneel bolwerk. Als Hagel wint, zou hij de achtste CDU-minister-president in de geschiedenis van de deelstaat worden.
Voor de nationale politiek is de uitslag eveneens belangrijk. De CDU probeert zich onder nieuwe landelijke leiding opnieuw te profileren als economische hervormingspartij met een duidelijker conservatief profiel. Een overwinning in het zuidwesten zou dat narratief versterken. Voor de Groenen zou verlies in hun symbolische kerngebied een flinke klap zijn.
Maar de strijd om het minister-presidentschap is geen eenzijdige CDU-comeback. De belangrijkste tegenstander van Manuel Hagel is Cem Özdemir (Bündnis 90/Die Grünen), die in Baden-Württemberg verrassend sterk persoonlijk scoort. Terwijl Hagel inzet op economische heroriëntatie en klassieke conservatieve waarden, voert Özdemir campagne met nadruk op zijn eigen persoon en minder op zijn partij. Daarmee probeert hij afstand te nemen van het landelijke imago van de Groenen, dat in delen van Zuid-Duitsland onder druk staat.
In een eerdere analyse op Duitsland Vandaag gingen we uitgebreider in op Özdemirs opvallende campagne-aanpak en de vraag of die strategie hem daadwerkelijk aan de macht kan helpen.
Onbekend, maar niet kansloos
Hagels grootste uitdaging is zijn geringe bekendheid. Zijn team probeert dat te compenseren met intensieve huis-aan-huiscampagnes en een sterk persoonlijk verhaal over regionale trots, arbeidsethos en economische vernieuwing.
Of dat voldoende is, zal op 8 maart blijken. Zeker is dat Baden-Württemberg voor een koerskeuze staat: voortzetting van het groene tijdperk of een terugkeer naar christendemocratisch leiderschap.
